Invando Vagalumes

Veig la mort sense cap por ( Vexo a morte sen medo ningún )

2011-12-19T22:09:00.003+01:00

Son estas as palabras contundentes dunha relixiosa galega asentada dende hai moitos anos en Catalunya e que non deixa de ser unha testemuña da tranquilidade, convicción e esperanza lúcida coa que moitas persoas do mundo da fe enfrontan o definitivo desenlace final da vida. Aquí deixo a ligazón á nova no xornal dixital relixioso editado en lingua catalá: Catalunya Religió.

A Aldea Global Galega (AGG) nas ondas catalás

2011-11-02T22:30:00.004+01:00

(Artigo publicado no número 173 da revista Tempos Novos, Outubro 2011)

Precisa Galicia, como identidade e lingua-cultura diferenciada, ter unha maior proxección alén do territorio de seu ? Aínda máis, precisa como cultura e identidade en construción, recibir as achegas doutros pobos e culturas do mundo? Responder de xeito afirmativo a calquera destas dúas cuestións leva implícita unha outra: que capacidades pode ou debe aproveitar para isto? Unha delas, se cadra a máis potente e tamén a máis desaproveitada, é a diáspora galega. Moito se ten falado da devandita e pouco, polo que me consta, estudado na súa complexidade e amplitude, sobre todo no que atinxe á súa realidade contemporánea (1). Ben seguro que se a Galiza territorial tivese unha maior conciencia de seu incluiría no currículo escolar o estudo da súa diáspora, arestora unha gran descoñecida. Necesario se temos en conta que os pobos sen memoria de seu teñen moitas dificultades para afrontar o futuro con garantías da man dun proxecto propio.

A actual Aldea Global Galega (AGG) é diversa e complexa. En Catalunya habita un anaco da mesma, sendo os Espazos Radiofónicos Galegos en Catalunya (ERGaC - http://www.ergac.org/) un dos arquipélagos que conforman esa AGG. Fundados a comezos dos noventa por un grupo de emigrantes que pretendían en grande medida recrear o mundo do territorio natal e da crianza ao redor dos costumes e do folclore, foise transformando pouco a pouco nunha entidade ao redor da cal se vinculan persoas de orixes, identidades e culturas múltiples, que manteñen algún vencello coa realidade e/ou a cultura galegas, e que comparten a idea-sentimento de que unha boa maneira, entre outras, de arrequecer a sociedade de acollida, neste caso a catalá, é achegarlle os contidos e creacións propios da identidade e da lingua-cultura de Galiza. Programas radiofónicos (arestora tres na cidade de Barcelona), e un voceiro bimensual ( A Micro Pechado ) onde a través das linguas propias se estabelece un diálogo coa vontade de crear un espazo senlleiro (galegocatalán / catalangalego) onde a sociedade catalá reconstrúe a súa identidade coa achega única dunha cosmovisión galeguizada. No canto do asimilismo despersonalízante e do gueto reaccionario, ERGaC propón para as dúas culturas que se encontran, catalá e galega, o valor engadido da integración á par recollida no seo dunha identidade múltiple sen complexos. O modelo é, así o cremos, extensible a outros espazos onde a lingua-cultura galega entra en contacto coas outras da sociedade de acollida.

Pero a diáspora galega non só pode e debe ser ferramenta de proxección da lingua-cultura galega, senón tamén lugar de recreación e recuperación de Galiza entendida como a lingua-cultura que conforma un espazo universal propio, unha Aldea Global Galega (AGG), que se arrequece en calquera recuncho do planeta a través da súa interacción co resto de linguas e culturas do mundo. Ao cabo a identidade non se define polo espazo territorial ou a vinculación étnica ao mesmo, senón pola voluntaria adhesión á identidade construída ao redor da lingua-cultura común.

Mágoa que escaseen, por non dicir que sexan inexistentes, as políticas culturais da Galicia metropolitana na dirección de proxectar e promover unha auténtica e potente AGG, perdéndose deste xeito unha das grandes oportunidades da Galiza contemporánea para abandonar o embiguismo territorial que segue a fornecer unha ideoloxía a miúdo provinciana e colonizante.

(1) O estudo máis interesante e completo que coñecemos sobre a diáspora galega contemporánea: “A Galiza global: as galegas e os galegos no mundo (I)”;Caderno de pensamento cívico n.2 da revista reNOVA GALIza editada polo Foro Cívico Galego de Barcelona. Xullo 2006.

¿ Celebremos Galiza e Catalunya respectando España ?

2011-09-29T22:22:00.005+02:00

( O artigo foi feito para o 25 de xullo, Día da Patria Galega, a foto tomada na celebración da Diada Nacional de Catalunya, o 11 de setembro )

Moitas veces cando as lingua-culturas non plenamente recoñecidas, marxinalizadas, tentamos ben que se celebre, ben que se faga recoñecemento do noso, sentimos as voces externas que censuran de embiguista este comportamento. Decatámonos de que, en xeral, aqueles que nos censuran son os mesmos que celebran o seu con normalidade. Velaí a actitude do colonizador dominante: salientar o seu e desprezar aos que sobreviven baixo o seu poder. Dende as culturas asoballadas non debemos caer no mesmo erro respecto á nosa consideración das culturas dominantes.

O día que isto escribo, 18 de xuño, o español celebra o seu día, chamado día E, no que, entre outras actividades, se leva a cabo unha choiva de palabras e a selección dunha delas. Todo isto se fai cun despregue de medios de tal magnitude que abrangue a maior parte do planeta a través dos 78 Institutos Cervantes distribuídos en 44 países dos cinco continentes – acaso alguén dixo que o español non está subvencionado? E a min paréceme ben que por parte do estado e da cidadanía español-falante así se faga. Do mesmo xeito que, entendo, lles debería parecer ben que nós fagamos a celebración da lingua galega, neste caso de xeito dabondo máis humilde en medios e capacidades xusto un mes e un día antes: 17 de maio. Un día e ano que cada vez adicamos a unha figura das nosas letras; desta tocoulle a Lois Pereiro, posuidor dunha suxerinte e inquietante voz poética.

A nosa festa das letras parte da consciencia de que as nosas capacidades son menores, pero non así a dignidade e altura do que celebramos, porque unha lingua-cultura non se mide nin polo orzamento do que dispón, nin polo número de persoas que abrangue, senón pola consciencia, a paixón e o amor dos seus celebrantes. Vén aquí a conto, se me permitides, a parábola cristiá: "Onde dous ou tres se reunen no meu nome, alí estou eu no medio deles" (Mt 18,20). Xa que logo, habémonos seguir xuntando; a vindeira, o 25 de xullo, para celebrarmos a lingua-cultura política, o día da nación política necesaria da que precisamos para consolidármonos como país na súa plenitude. Ese mesmo día tamén se celebra o patrón das Españas, e aínda que en parte concibido de xeito contrario aos nosos intereses habémolo respectar, entre outras cousas, porque aspiramos tamén a ser respectados na reivindicación e celebración da nosa patria.

Ser ou Ter: Prazas de Touros e Centro Comerciais.

2011-04-21T17:41:00.000+02:00

Disque cada tempo ten os seus templos, espazos onde a xente acode a celebrar os ritos. Hoxe o rito por excelencia chámase consumo, e os templos centros comerciais. A que outrora fora a Praza de Touros das Arenas de Barcelona é agora un moderno e xenuíno centro comercial. Hai trinta ou corenta anos nese espazo a xente dábase cita para experimentar as sensacións e sentimentos que nela espertaba o enfrontamento entre un home, o toureiro, e un animal, o touro de lida. Un rito convertido en espectáculo que recreaba en parte o home que tivemos que ser nun tempo anterior, cando a loita contra o animal era central na subsistencia. Un rito, o taurino, ao que só lle pode recriminar, ao meu entender, o sufrimento co que se asoballa ao animal durante a lida, nin tan sequera a morte que tamén se dá, por mor das esixencias subsistenciais humanas e outras non tan necesarias pero si para os mercados, en moitas e variadas especies en moitos e diversos lugares.

No rito do consumo celébrase o inmediato posuír, a merca do obxecto que debería producir a satisfacción e o benestar da necesidade –real ou creada- cumprida. No rito da lida celébrase o inmediato sentir: as sensacións e sentimentos que producen a expectación diante do risco mortal, en combinación coas formas estéticas, da lida do home fronte á besta. Sentir, que como ben podemos entender, vai máis vencellado a Ser ca Ter. ¿Ter ou Ser? (To Have or to Be?), título do ensaio onde sobre as diferenzas psicolóxicas e psicosociais de ambos os dous conceptos reflexionara aló polo 1976 Erich Fromm. Arestora o rito do consumo reempraza calquera outro rito, tamén o da lida dos touros; é o rei e señor de todos os cerimoniais, unha celebración constante amparada no mito da felicidade fornecida pola lóxica do posuír. Velaí o nacemento dun novo home para o quen o centro da súa vida xira ao redor das cousas que poida mercar; ao redor do que poida posuír. Ao novo home cúmprenlle novos templos: velaí os centros comerciais.

28 de Novembro

2010-10-14T23:22:00.005+02:00

A data que encabeza a nosa columna foi a elixida polo actual president de la Generalitat, José Montilla, para celebrar os comicios que han decidir a composición do vindeiro Parlament de Catalunya. Ese mesmo día celébrase tamén o partido de maior importancia da liga de fútbol española: Barça vs. Real Madrid. Toda unha metáfora. Loita nas urnas e loita no campo. Porque unha parte esencial do que se decide nesas eleccións terá que ver coa futura relación entre Barcelona e Madrid, Catalunya e Espanya. A recuperación da autonomía para Catalunya foi comandada polo chamado Pujolismo, foron vinte e tres anos nos que valeu aquelo de ir a Madrid a arrepañar algunha cousa: unha transferencia, unha porcentaxe dos impostos do estado, etc. O tripartito abriu para Catalunya unha nova etapa marcada pola vontade e necesidade dun novo Estatut. Un esforzo colectivo que resultou excesivo visto o resultado final. O tripartito é o gran sacrificado do a priori fracaso do Estatut, que a posteriori, coidamos, porá a este país nun novo momento histórico. Cremos que o tempo ha facerlle a xustiza que agora non lle fai a este goberno de esquerdas, progresista e nacional. Arestora, as enquisas para o 28-N dan como gañador a Artur Mas, co que Convergència i Unió volverá a controlar o goberno autonómico. O poder de CiU poderá mesmo verse incrementado se consegue, como é previsible, o goberno da cidade de Barcelona. Pero a Mas e o seu partido non lle ha valer o modelo do Pujolismo, de andar a Madrid a pedir anacos de pan, terá que arriscar moito máis se quere ser quen canalice e acade todo o sentimento nacional de desafección cara a España, unha enxurrada que medra cada ano que pasa. Preguntámonos se Mas e o seu partido serán capaces de poñer a este país nos vieiros da soberanía política, con pasos prudentes pero firmes. Temos as nosas dúbidas porque os petos dos que habitan no Palau soen pesar máis cás conviccións. Mal presaxio que votaran en contra das touradas e a favor dos correbous. Ao carallo os principios, os que importan son os nosos intereses.

Tribunais, nacións e soberanías

2010-08-03T21:48:00.003+02:00

A sentenza do Tribunal Internacional de Xustiza sobre a independencia de Kosovo sorprendeu a moitos, e máis aló de por declarar a legalidade da devandita por afirmar que non hai nada no ordenamento xurídico internacional que poida impedir un proceso independentista baseado na soberanía dun parlamento democrático e representativo. Bótanse abaixo os argumentos esgrimidos polos contrarios ao proceso - entre eles o propio estado español- do principio da unidade territorial, que declara a inviolabilidade das fronteiras do estado ( unha retórica que nos soa á “indivisible unidade da patria”, aludida en teimosía na sentenza do, neste caso, Tribunal Constitucional verbo do Estatut de Catalunya ), e tamén o da unilateralidade da declaración, segundo o cal o territorio secesionado ten a obriga de pactar co estado do que se separa. De xeito que é de esperar que xa nin unidade territorial, nin bilateralidade formen parte do ordenamento xurídico á hora de ditar sentenza en procesos semellantes. Aquí en Catalunya hai quen pensa que as vindeiras eleccións do outono ao Parlament de Catalunya serán as máis interesantes da recente historia democrática deste país porque delas podería saír unha forte representatividade do soberanismo (serán os votos de: solidaritat catalana, ERC e unha non desbotable parte de CiU). Habemos ver o que pasa. Ben é certo que Catalunya alancou nos últimos tempos de xeito considerable no proceso de emancipación contando para isto coa inestimable axuda do Constitucional e da dereita reaccionaria española que berra contra Catalunya cada vez que o seu parlamento decide calquera cousa. E tal foi o avance que hai enquisas que dan unha porcentaxe de ao redor do 40% dos cidadáns favorables á independencia -cando non se chegaba ao 20% hai escasos 5 anos-. E é que algúns mesmo intúen a República na vindeira lexislatura. A min dáme que a cousa aínda non dá para tal, pero como dixo aqueloutro o futuro sempre é impredicible.

Estatut e lingua

2010-06-29T17:49:00.003+02:00

No anterior artigo deste espazo defendiamos a tese, que era tamén título: “Outra España non é posible”. A recente sentencia do Tribunal Constitucional verbo do Estatut de Catalunya de 2006 vén, coidamos, a corroborar a devandita tese: son 14 os preceptos declarados non constitucionais e 27 as interpretacións sinaladas para dar un total de 41 artigos “tocados”, que aínda que lonxe dos máis de 100 impugnados polo PP, deixan sen dúbida un Estatut á baixa. Ocórresenos dicir que “ficou ben puído” por se non tivese sido xa ben “cepillado”, empregando a expresión do que fora presidente da comisión de estatutos do parlamento español, Alfonso Guerra, en referencia ao primeiro recorte que a devandita comisión lle practicara. Segundo lemos na prensa a tesoirada entra nas competencias, no financiamento e mesmo no posible emprego do termo nación que non poderá ter, tal e como di a sentencia, “efectos xurídicos” -vamos, algo así como unha nación literaria. Non sei se lles acorda aquelo de nación de Breogán proposto no seu momento para o non nato novo estatuto galego. Porén, velaí que as tesoiras non entraron coa mesma intensidade no terreo da lingua. Apenas se desbota o termo “preferente” para o status que propuña o novo Estatut para a lingua catalá nas administracións públicas, mantendo o de lingua “normal”, e non se toca ren do modelo lingüístico do ensino público non universitario, da chamada inmersión lingüística en lingua catalá. Non sei o que opinarán ao respecto os membros de Galicia Bilingüe ou mesmo o propio presidente da Xunta, Feijoo. A sentencia do TC declara deste xeito a plena constitucionalidade do catalán como lingua vehicular do ensino público non universitario en Catalunya ¿ Por que o catalán si pode ser lingua vehicular e o galego non ? Que alguén lle pregunte ao señor Feijoo: ¿ por que el e o seu goberno lle impoñen ao galego un status inferior ao que lle concede ao catalán o TC ? ¿ Por que el e o seu goberno limitan os dereitos dos galegofalantes mesmo por debaixo do que o faría un tribunal do estado ?

Outra Catalunya si é posible

2010-05-29T23:39:00.001+02:00

No seu poema Letanía de Galicia, Novoneyra remata cunha forte interpelación: “sabemos que ti podes ser outra cousa, sabemos que o home pode ser outra cousa”. Desexar e soñar o imposible fornece a necesaria enerxía para o posible. Velaí a función que cumpre a utopía, exercer tensión e marcarlle un camiño á realidade presente coa vontade de que sexa transformada ou superada. Titulabamos o anterior artigo publicado aquí: Outra España non é posible. Hai tempo que España, como realidade histórica, deixou de soñarse diferente, cambiante, transformadora e superándose a si mesma. Ela só desexa seguir sendo como é: non quere ser “outra cousa”. Mirándose cada día no espello só desexa que todo siga igual: antepón calquera ben á súa inmutabilidade. E sabemos que ese camiño só conduce á decadencia. Catalunya, pola contra, anda a soñarse diferente, a pensarse a si mesma noutras rutinas e espazos. A cidadanía catalá, non parece contenta co espello onde se mira España, e clama liberdade e soberanía para peitearse ao seu xeito e segundo os seus gustos e intereses. Despois da desfeita e insulto que supuxo, e aínda supón, o feito estatutario, e en plena crise das forzas progresistas, Catalunya está a refacerse dende a cidadanía civil. Parécenos que o seu momento, o de ser “outra cousa”, non está lonxe. Se as forzas políticas catalás saben ler e recoller este pulo soberano e liberador que está a abrollar na cidadanía, na dirección e cos pasos axeitados, os resultados poden ser mesmo con abraio dabondo inmediatos. Dicía o poeta deste país, Miquel Martí i Pol, que “tot està per fer i tot és possible”. E nós así o estamos a percibir: outra Catalunya si é posible. A partir do outono veremos se o elixido, arestora case completamente confirmado, é capaz de estar á altura do que lle demanda o país.

Outra España non é posible

2010-05-06T23:00:00.001+02:00

O título co que encabezamos o noso artigo xa o di todo: non hai outra España posible que non sexa a da hexemonía soberana e indivisible do pobo español. O resto, de pobos, son apéndices subalternos dunha realidade superior e mellor que se chama España. Velaí van algunhas das probas. Son catro os anos que o Estatut de Catalunya leva en mans dun Tribunal Constitucional politizado e inoperante, incapaz de dictar sentenza. Un tribunal de forma e composición que obedece aos que pensaron en deixalo todo “atado e ben atado” para que ninguén atente contra a “indivisible unidade da patria”. Foros dez anos os anos de peche dun xornal, Egunkaria, nunha acusación que se fundara no suposto vencello da lingua e culturas eukaldúns co mundo violento, e que á fin se demostrou falsa. Son trinta os anos de falta dunha efectiva política lingüística a prol do galego que agora no normativo recúa en favor do castelán. A Catalunya touréana nas institucións do estado, a Euskadi impóñenlle un estado de excepción encuberto e a Galiza simplemente posúena. Había esperanzas no ano 2004 cando a esquerda recuperou o poder do estado, no que prometía, segundo o discurso ata entón empregado, ser unha nova alianza entre as forzas progresistas e as periféricas de cara a converter o estado nun pacto federativo real, unha “nova” transición. O resultado foi xustmente o contrario, cidadáns e pobos de España están a ver cómo se lles recurtan de certo os dereitos e chanzos avanzados durante o curto período da cativa democracia española. Hai unha clara involución en todos os estamentos do estado, e así é porque a España governaa o PSOE pero coas ideas e prácticas que impón o PP. España é do PP, que dicía nun artigo o escritor catalán Xavier Bru de Sala. E sendo do PP, controlados todos os resortes do aparello estatal, outra España non é posible. Espérannos décadas desta abafante realidade que como único horizonte dinamizador dispón dunha Catalunya cada día máis afastada e distante disposta a artellar novas respostas dende a sociedade civil.

SIHL Suízo und (e) SIL Galego: os pobos da Europa

2010-02-19T23:43:00.003+01:00

As obrigas laborais leváronme estes días pasados á cidade Suíza de Zürich onde fun sorprendido, alén de por moitas outras cousas, polo nome dun dos ríos que travesa unha parte desta cidade: SIHL. Decontado o meu pensamento bateu no río que co mesmo nome, SIL, está situado na Gallaecia histórica (o SIL travesa as agora chamadas provincias de León, Lugo e Ourense). Axiña pensei na lingua xermánica, concretamente na Suizo-alemá, que se fala neste cantón do país centroeuropeo, parente da que trouxeran con eles á Gallaecia romana os Suevos aló polo ano 411 da nosa era. Disque este pobo xermánico atravesara outro río, o RIHN (curioso o H colocado tamén entre a vogal e maila consonante para estes dous hidrónimos), na procura dun territorio onde asentar cando o imperio romano entraba de cheo no seu devalo. Roma entregáralles daquela a través dun pacto o territorio do noroeste da Hispania, a provincia que os mesmos romanos consolidaran como espazo diferenciado aló polo 285 d.C dándolle o nome de Gallaecia, sendo nesta provincia romana onde os Suevos fundaran a primeira entidade política diferenciada dentro do anterior imperio. O Reino Suevo tería sido deste xeito o primeiro estado emergullado e constituído no proceso de devalo e posterior desfeita do imperio romano. Disque os Suevos na Gallaecia trocaron as armas polos arados, a súa lingua polo latín e mesmo a relixión propia polo cristianismo. Debéronse sentir de tal xeito integrados que terían optado en moitos aspectos pola asimilación na daquela xa diferenciada nacionalidade galega. Porén, deixáronnos algunhas pegadas importantes. Velaí as toponímicas, ou neste caso hidronímicas, cal é o caso do SIHL, e tamén as xurídicas –mantiveron estruturas xurídicas propias que non proviñan do dereito romano- que foron sustento da independencia política que consolidaron case ao longo de dous séculos – serían completamente asimilados polos visigodos aló polo 585 d.C-. E no plano sentimental deixáronnos a posibilidade de sentirnos profundamente europeos polos trazos que podemos achar xunguíndonos a estes pobos fundadores do vello continente, dos cales nós tamén por historia e tradición formamos parte, sendo ademais pioneiros na península ibérica.

Paradoxos políticos e particulares

2010-01-31T21:27:00.000+01:00

Nunca pensei que o actual presidente da Xunta de Galicia puidese facer tanto a prol do galego. Non somos poucos os que pensamos que máis ca normativas e decretos o que precisamos é dunha maior conciencia. E velaí que Feijoo está a contribuír na formación, en distintos graos, dunha conciencia cidadá a prol da defensa da lingua propia de Galiza. Paradoxos políticos. En menos dun ano de mandato, o presidente conta con algo insólito na historia da democracia galega: tres manifestacións, na capital do país, de milleiros de persoas en contra do seu propósito linguicida. Estamos de boa nova. De termos dado continuidade ao bipartito de seguro que o que tería acontecido no terreo lingüístico sería, chisco arriba chisco abaixo, máis do mesmo dos últimos trinta anos, ben que sen retroceso normativo como agora se pretende. Pero nestas chegou Feijoo e, como raposo no galiñeiro, alborotou a gaiola dándolle un protagonismo á lingua que dificilmente lle tería dado calquera outro partido do abano parlamentario. A lingua está agora no centro, no debate. Detractores e defensores, postulantes intermedios, moderados, radicais, etc. Hai debate verbo da lingua galega, e isto é bo con independencia da orixe do mesmo. Grazas daremos a Galicia Bilingüe -organización na que os seus membros practican o bilingüísmo só falando en castelán-, e grazas daremos a que o entón candidato á Xunta Feijoo precisaba de arrepañar votos de debaixo das pedras. E por se fose pouco, alén de darlle cohesión e unidade á oposición coa política lingüística que pretende implantar, resulta que na propia casa as boinas están a rexeitar tamén a postura marxinalizante do galego que tenta botar adiante, e todo mentres afortalan o seu poder – estes días Baltar fillo foi encumiado como novo Rei PP de Ourense: quen dixo que en Galiza non hai aristocracia ?. E aínda por riba, sendo presidente o dos Peares, chega un soberanista de esquerdas a presidir a Real Academia Galega. Dígovos que a cousa promete. A lingua continuará a ser protagonista, e nós case que teriamos que pensar, aínda e que moremos nas antípodas ideolóxicas: ¡ Feijoo, que ben que viñeches!

Feijoo e o galego

2010-01-16T16:22:00.000+01:00

Non é ousado pensar que algunha mañá ao erguer da cama Feijoo debeu desexar ter nacido nun lugar do territorio hispánico onde non haxa que facer eses equilibrios incómodos nin crear consensos entre dúas linguas oficiais. Mágoa, nacérono nos Peares, como adoita a recordarnos. Despois do visto se cadra lle gustaría ter escollido outro lugar. Mais agora ¿ quen lle ha desfacer o nobelo que el mesmo teceu ? Nin sabemos, nin parece doado. Polo pronto a promesa que contraera co sector galegófobo na campaña electoral ( cántas veces se terá acordado o presidente de Rosa Díez, presente na manifestación de Galicia Bilingüe en Santiago antes das eleccións ) estao levando ao que semella ser un calellón sen saída. Tanto así que mesmo foxe dos focos e da prensa: presentou o borrador do novo decreto en plenas vacacións escolares e cando aínda o persoal estaba dixerindo os turróns: o 30 de decembro. ¡ Ficade tranquilos que se trata dun borrador !. Nel estabelécese a presenza dun terzo para cada lingua ¿pero non tiñamos dúas? Si pero Feijoo é moderno e tráenos tamén o inglés. Non sabemos cantos profesores de ensino non universitario en Galiza poderán dar aulas de materias troncais na lingua mundial dos negocios, mais antóllasenos que moi poucos (chegarán ao 2% ? ao 3% ?). Xa que logo, a introdución do inglés como lingua vehicular xunto coas oficiais ábrelle, a efectos prácticos, a porta sobre todo ao castelán que lle manducaría terreo ao galego: cando non haxa dispoñibilidade docente en inglés o colexio decide como se ocupa esa porcentaxe. E non é difícil agoirar que no xeneralizado contexto de inferioridade que vive o galego na maioría dos casos o terreo baleiro deixado polo inglés será ocupado pola lingua preeminente. O goberno da Xunta desenténdese da súa obriga de protexer ao galego. Porén, non parece que Feijoo o vaia a ter fácil. Á marxe da posible ilegalidade da proposta, a sociedade galega a través da plataforma Queremos Galego, que arestora aglutina a máis de cincocentas entidades de tipo moi diverso, está a plantarlle cara ao aldraxe á lingua propia. Se cadra a conciencia cívica que está a despertar esta agresión sexa unha boa semente de futuro. Salvando as distancias, tamén Aznar contribuíu a que Catalunya recuperase o soberanismo como opción política. O tempo será xuíz.

A cuestión do "Decreto"

2010-01-05T00:57:00.001+01:00

Casi imposible non manifestar aquí a nosa opinión respecto do borrador do "Decreto" que ha regular a presenza do galego ( e, xa que logo, do castelán ) no ensino non universitario en Galiza. Nembargantes ás veces atópase un cun artigo na prensa escrita ( e arestora tamén dixital ) que sintetiza boa parte do noso pensamento. Así que, qué mellor que botar aquí a ligazón para que o lean ( quen o escribe, Justo Beramendi, é un catedrático da USC), velaí volo deixo : Feijoo e o galego: si pero non

Joaquim Pinto da Silva, galego-portugués

2009-12-24T00:37:00.004+01:00

Velaí o nome deste portugués-galego ou galego-portugués avanzado ao pensamento corrente sobre a verdadeira dimensión histórica da cuestión galaico-portuguesa. Tal e como Joaquim encabeza no seu artigo: "Portugal e Galiza, do interdito ao crucial - um texto incómodo (a Norte e Sul do Minho) de cultura, de política -". A incomodidade dun texto nos contextos culturais e, sobre todo, nos políticos soe ser proporcional ás interpelacións que xorden do mesmo, ben en forma de pregunta, ben de verdade silenciada. Destes dous tipos hai moito na cuestión galego-portuguesa.

Cidadáns sen estado

2009-12-16T22:53:00.000+01:00

Os estados teñen a obriga, ou deberían tela, de defender os dereitos dos seus cidadáns e en calquera caso, se eses dereitos non están aínda recoñecidos nas cartas constitucionais ou na orde xurídico-política, deberían pular para que o estean; é dicir, actuar na dirección de ampliar eses dereitos. Mais acontece a miúdo todo o contrario. Dous exemplos que apareceron estes días nos xornais, o primeiro de eles moi mediático, o segundo non tanto, aínda que ben importante.

Aminatou Haidar. Unha activista que loita polo recoñecemento dos dereitos do seu pobo, o saharauí, dende hai máis de vinte anos. Aminatou leva arestora preto de trinta días en folga de fame para denunciar o súa situación de apátrida: as autoridades do estado Marroquí non a deixan regresar a El Aaiún, onde reside coa súa familia. Segundo lemos na prensa a Aminatu ocorréuselle escribir nos impresos da Aduana e de inmigración o nome do seu país, República Árabe Saharauí Democrática, en troques do nome do estado que lle concede a cidadanía: Marrocos. Tal é o delito que este último lle retira o pasaporte e a obriga a pedirlle desculpas ao Rei Mohamed VI para que lle sexa tramitada a documentación que lle permitiría regresar ao seu lugar de nacemento. Velaí como o estado antepón os seus intereses aos dereitos dunha súa cidadá que simplemente desexa volver ao territorio onde naceu. Atenta Aminatou contra o estado por querer chamarlle ao seu país polo seu nome.

O goberno Francés rexeita crear unha lei de linguas. O ministro francés de Identidade Nacional ( ¿Alguén cre que non existen os nacionalismos de estado ? ) confirmou estes días que o goberno do cal forma parte rexeitará finalmente botar adiante unha lei que promova os dereitos dos cidadáns que falan bretón, éuscaro, corso ou catalán, argumentando que isto chocaría contra os “principios de indivisibilidade da República”. Non nos trabuquemos, tanto no miolo de Europa como en África hai cidadáns sen estado porque este, lonxe de protexer os seus dereitos e ter vontade de ampliarllos, pula por llelos esmagar.

La dignitat de Catalunya

2009-12-02T22:04:00.002+01:00

Velaí encabezando esta entrega o título do editorial conxunto que publicaron o pasado 26 de novembro unha boa présa de xornais de Catalunya: Avui, Diari de Girona, Diari de Sabadell, Diari de Tarragona, Diari de Terrassa, El 9 Nou, El Periódico de Catalunya, La Vanguardia, Regio 7, Segre, El Punt. Un editorial onde as correspondentes direccións destes medios da prensa escrita se poñen de acordo para expresaren a súa inquedanza diante do posible inminente fallo do Tribunal Constitucional (TC) sobre o novo “Estatut de Catalunya”, salientando, tal e como din no mesmo editorial, que este se está a producir despois “... de case tres anos de lenta deliberación e continuas tácticas que feriron a cohesión e erosionaron o seu prestixio”. A sensación do Pobo Catalán é, como ben se pode entender, de fartura. No seu día, hai tres anos, os cataláns referendaran un Estatuto que anteriormente xa fora retallado nunha xogada de Zapatero, previo pacto con CiU –que sempre vendeu ao país polo seu prato de lentellas-, para facer que pasase polas Cortes Españolas sen o desgusto do PSOE máis rancio. Esa versión light foi a aprobada en Cortes e a que volveu de novo a Catalunya para ser referendada, aínda que contando cun apoio menor por mor da petición de voto en contra de ERC, o cal influira non só no voto contrario senón tamén na abstención. Agora, disque outra institución do Estado (o TC) o pode recortar aínda máis: o fallo deste tribunal podería deixar o Estatuto catalán moi mermado nos avances esenciais respecto do punto de partida: o anterior estatuto de 1979. De se dar este caso: ¿qué outra vía de avance lle quedaría ao Pobo Catalán ? Hai uns meses escribira neste espazo sobre o nada desprezable medre do independentismo en Catalunya: segundo algúns estudos sociolóxicos case o 20% da poboación se amosa favorable á fundación dun estado propio. Son xa máis de 100 os municipios cataláns que farán consulta sobre a independencia para o vindeiro 13 de decembro. Todo apunta a que hai unha fenda entre Catalunya e o Estado que se abre cada vez máis porque a primeira demanda a dignidade que o segundo é incapaz de fornecerlle.

Feijoo en Barcelona, impresións dunha visita

2009-11-16T23:10:00.001+01:00

O pasado sábado 14 de novembro, aproveitando a convención nacional do PP na cidade de Barcelona o presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijoo pasou polo Centro Galego de Barcelona. Nunha primeira parte dese encontro coa comunidade galega de Barcelona Feijoo ofreceu, ao meu entender, un discurso aos presentes recorrente aos tópicos. Relembra a súa nenez nos Peares para dicir que vivía nunha provincia (Ourense) e ía á escola noutra (Lugo), e así sinalar que o importante non son as partes senón o todo. Trátase de unir, esa é a miña idea de Galicia, afirmaba diante dun auditorio propicio a este tipo de verbo populista. Dicía Feijoo: “Galiza ten tres aeroportos pero o importante non é cal dos tres uses senón se o destino é Galicia”, claro que digo eu que usar un o outro tamén dependerá de se vas á Mariña Luguesa ou ao Condado, por poñer un exemplo). “Galicia ten tres universidades pero hai só unha universidade galega“, claro que digo eu que tamén de xeito individual e especializándose poden cumprir unha función complementaria. Alén do populismo empregado, do cal son unha mostra as anteriores frases, o peor é cando Feijoo comete erros de coñecemento dos datos estatísticos básicos e tamén dos históricos referentes á realidade do país. Por exemplo, acertou cando dixo que en Galiza hai 2 millóns 700 mil habitantes pero errou cando dixo que había 400 mil galegos fóra da Galicia territorial (Sr. Feijoo son eses 400 mil multiplicados por 3) ¡Ai a diáspora galega, esa gran descoñecida! Outro erro, neste caso histórico, cando situou o achado do restos do Apóstolo no século VI. De calquera xeito ao tipo de público asistente o que lle chega e esa mensaxe de “eu son un dos vosos”, nacín nos Peares e estou aquí para unir a todos os galegos, os de dentro e os de fora, somos coma os “Irlandeses ou como os Xudeus” (¡ que máis quixeramos ! ). Electoralismo puro e duro, baleira mensaxe de país. E claro como nós en Barcelona non lle podemos votar fíxose acompañar doutro Alberto (Fernández Díaz) representante do PP no concello de Barcelona. Na segunda parte da visita Feijoo reuniuse con representantes das entidades e asociacións de Catalunya. Ás preguntas relevantes non respondeu ( ¿Ten pensado poñer en marcha unha Institución para a promoción exterior da Cultura Galega ?, ¿Para cando unha Delegación Institucional da Xunta en Barcelona e noutras cidades clave da diáspora galega ?) e aproveitou outras para espertar os aplausos dos máis reaccionarios: ¿se hai convenio para que os rapaces dos Institutos de Catalunya poidan estudar, nunha materia de libre elección, o galego, pensan cumprir o convenio respecto do catalán nos Institutos Galegos ?: os nenos galegos deben estudar antes inglés ca catalán. Unha resposta que ninguén pon en cuestión, pero a pregunta obviamente non era esta. Novamente o Sr. Feijoo botaba man do populismo que tanto alimenta á nosa xente. No medio do rebumbio un sentía un profundo estrañamento, calado e sen saber que dicir.

Hai un galego en Santa Coloma

2009-11-03T23:09:00.003+01:00

O tópico di que hai un galego na lúa, pretendendo recoller o feito de que case podes atopar un en calquera lugar: velaí que tamén hai un na trama de corrupción de Sta. Coloma de Gramanet. Chámase Manuel Dobarco Touriño, un pontevedrés que emigrou a Catalunya nos anos sesenta dende o municipio de Cotobade. Ao parecer Dobarco traballou primeiro na Seat, como moitos outros conterráneos, pero segundo lemos na prensa destes días, axiña se incorporou ao sindicato, supomos que guiado pola súa vocación ao servizo público (isto dígoo porque llo teño escoitado a moita xente cando tentan explicar porque son sindicalistas ou políticos), e do sindicato guindouse ao concello de Santa Coloma.

Comezaba o soño catalán de Dobarco. E facemos suposición, que non ficción, e imaxinamos que Manuel, pasiño a pasiño, á galega, pondo un pé aquí e outro acolá, facendo un favorciño por aquí e servindo un lacón ou unha mariscada acolá ( ¡ Cántos favores lles deben algúns galegos á gastronomía patria ! ), foi mellorando a súa posición para facerse finalmente coa concellería de urbanismo de Sta. Coloma, unha cidade que, para que teñan unha idea, arestora ten 117 mil habitantes; é dicir, como Ourense ou Lugo (vaia que pequena non é, así que os cartos se moven). Como concelleiro de urbanismo exercía a presidencia de Gramepark SA, a empresa municipal de promoción inmobiliaria que o xuíz Garzón sitúa como matriz dunha trama de corrupción inmobiliaria. Esta semana pasada, despois de sete anos de investigación e escoitas a altos cargos do municipio, a chamada operación Pretoria tomaba corpo cando o xuíz ordenaba a detención de nove políticos vinculados a PSC e CIU, e entre eles estaba o noso conterráneo Manuel Dobarco Touriño, para quen, de confirmarse as acusacións, debeu rematar o seu particular “soño catalán”.

Madeira de líder. Seguindo co noso exercicio de suposición, que non de ficción, cremos que Manuel non se debeu sentir nunca como un máis na súa comunidade de orixe emigrada á Catalunya industrial e desenvolvida, pola contra entendeuse como alguén dos chamados a representar e liderar aos seus conterráneos (aos paisanos, como diría el) no tecido asociativo que os galegos manteñen na sociedade catalá. Velaí que, alén da política municipal, Manuel é tamén –cando menos até hoxe- secretario do “Centro Cultural e Social Airiños dá Nosa Galicia” da mesma cidade na que exercía de concelleiro. ! Que maior prestixio para os de “Airiños da Nosa Galicia” que ter un directivo con tal cargo no concello! (ademais, xa se sabe, sempre pode caer algo). Ao parecer na tal entidade andan abraiados coa detención: "Simpático, humilde, de total confianza e moi boa xente", leo na prensa a opinión dos compañeiros da entidade verbo de Dobarco Touriño. Visto o furado de Gramepark SA (coido que da orde de 85 millóns de €) non sei se eu opinaría o mesmo.

Amizades perigosas. Como dicían nos debuxos animados ( ¡ quen nos dera facer uns con toda esta xentiña!), non se vaian que aínda hai máis. Pois ben o señor Manuel Dobarco Touriño ademais de secretario da antedita entidade “Cultural e Social” galega “Airiños da Nosa Galicia” sita en Santa Coloma é tamén secretario xeral da Asociación de Entidades Culturais Galegas de Catalunya (Aegalcat) cuxo actual presidente, Ernesto Lagarón, fórao durante os dezaseis anos da PAX Fraguiana da Federación de Entidades Galegas en Catalunya (Fedelcat). Aconteceu que co defunto bipartito chegou tamén a alternancia á chamada Federación: Lagarón e compañía foron destronados. Aguantaron mecha até que chegou o salvador: Nuñez Feijoo. Sen posibilidade inmediata de asaltar o poder da Fedelcat en maio deste ano fundaron a Aegalcat, e catro días máis tarde da súa fundación trouxeron nin máis nin menos que ao mesmo presidente da Xunta, Alberto Nuñez Feijoo, para que lles santificara o “chiringo” (supoño que aos lectores todos estes cogomelos de asociacións e federacións galegas en Catalunya lles lembran iso que precisamente reivindican os da Aegalcat no seu ideario fundacional: dar presenza ao feito galego; é dicir: ao minifundismo, o localismo, o clientelismo, o caciquismo, aos poderiños particulares, etc.). Velaí que primeira viaxe do presidente da Xunta de Galicia a Catalunya estivo marcada polo encontro con ese sector de galegos que fan de Galicia o seu negocio particular. Non visitou o presidente Nuñez Feijoo aos que están a traballar de xeito desinteresado pola lingua, a cultura e a presenza dunha Galiza digna no seo da sociedade catalá. Algúns dos galegos que residimos en Catalunya constatamos, con moita mágoa, que exista un grupo de conterráneos interesados en arrogarse para o seu propio beneficio a representatividade de Galicia, reproducindo para isto as lamentables estruturas que a veñen atrancando secularmente, e que lonxe de sumar e cohesionar, poñendo por riba o interese da comunidade, fagan a guerriña pola súa conta guiados única e exclusivamente polos seus cativos particulares intereses; e que sexan estes, aínda por riba, os que teñan o apoio institucional da Xunta que preside Nuñez Feijoo. Temos entendido que Manuel Dobarco Touriño e Ernesto Lagarón comparten dende hai tempo amizade, así como de certo comparten presidencia e secretaria na Asociación de Entidades Culturais Galegas de Catalunya (Aegalcat), preguntámonos si non compartirán algo máis; e tamén si Nuñez Feijoo, despois do acontecido en Santa Coloma, seguirá deixándose fotografar con Lagarón e compañía. Habemos ver.

Río de Xaneiro: ¿ oportunidade para Galiza ?

2009-10-12T21:09:00.002+02:00

O pasado venres 2 de outubro había sesión no Comité Olímpico Internacional para decidir cal sería a cidade que ía organizar os Xogos Olímpicos do ano 2016. Diante doutras como Chicago, Tokio e Madrid a que fora capital do Brasil, e mesmo nalgún periplo do reino portugués, o Río de Xaneiro foi elixida polos representantes do COI como cidade sede olímpica. Supón este nomeamento un gran empurre para un dos grandes países emerxentes do século XXI, e tamén unha oportunidade para o subcontinente sudamericano de incorporarse ás dinámicas do chamado primeiro mundo.
Primeiras olimpíadas Galusófonas. No plano lingüístico e comunicativo han ser estas as primeiras olimpíadas que teñan como lingua de referencia o galaico-portugués (permítasenos o emprego do termo). E aí pensamos que pode ser tamén unha oportunidade para a póla galega do tronco lingüístico galusófono. Galegos e galegas poderemos percibir como, durante os arredor de vinte días de xogos, en todos os media do mundo soarán ou se verán, como eco de fondo, palabras galaico-portuguesas. Unha lingua acesa no altar do olimpismo e a comunicación mundial. Se cadra algúns dos aínda moitos que fican acomplexados, poidan entón tomar consciencia da magnitude internacional da lingua que posuímos.
Política galega para os xogos de 2016. Os xogos olímpicos do Río de Xaneiro poden ser, pola proximidade lingüística, cultural e social tamén unha oportunidade para Galiza. Pero para que así sexa han facer falta políticas axeitadas. Cómpre pensar cómo Galiza se pode subir ao carro dos xogos brasileiros para obter rendibilidade en todas as dimensións e, xa que logo, poñer en marcha as accións políticas consecuentes. Estou a pensar só nunha das múltiples posibilidades: Río de Xaneiro 2016 (ano olímpico) e Santiago de Compostela 2017 (ano xacobeo). Vencellar eses dous acontecementos, con toda a parafernalia de marqueting necesario, involucrando a persoas como Paulo Coelho, a quen vimos na delegación de representantes do Brasil, e fora quen introducira o camiño xacobeo no mundo brasileiro. Río de Xaneiro debe ser tamén unha oportunidade para Galiza.

Galeano e os galegos: patrias e colonialismo invisible

2009-10-06T23:25:00.002+02:00

Pasou polas miñas mans o “Libro dos Abrazos” do escritor e xornalista uruguaio Eduardo Galeano. Débolle o achado a Martí Aviñoá, compañeiro e colaborador do programa de radio “Galiza algo máis” que se emite na emisora de http://www.sants3radio.cat/ da cidade de Barcelona. Neste profundo e pleno texto achei referencias directas a Galicia, e tamén reflexións aplicables a este país de noso.

O río do esquecemento. Deste xeito titula Galeano unha das súas curtas reflexións. Fai mención nela a que nunha ocasión visitara Galicia e contáranlle o motivo polo cal as tropas romanas non quixeran, nun primeiro contacto, travesar o río Limia (Lethes): o medo a perder a memoria, non saber quén es nin de ónde vés. Os galegos, que emigrados en latinoamérica poñían os nomes das súas aldeas e lugares de orixe aos seus negocios, di Galeano, despois de ficar sorprendido coa numerosa toponimia latinoamericana dos nomes das tabernas e bares, “de volta na súa terra de orixe nunca esqueceran nada. Nin cando marcharon, nin cando volveron; nunca esqueceran nada. Agora tiñan dúas memorias e tiñan dúas patrias”. Debe ser certo iso de que os galegos temos dúas, e tres, e até máis patrias. Somos uns saudosistas dos lugares onde moramos e que co tempo fican atrás. A todos os levamos no corazón. Se cadra é o panteísmo ancestral que corre polas nosas veas quen nos fai estimar a terra pisada e vivida. Mágoa que non lle tiremos a tan inestimable trazo antropolóxico unha rendibilidade política.

Colonialismo invisible. Como latinoamericano Eduardo Galeano entende ben de colonialismos. “O colonialismo visible mutílate sen disimulo: prohíbeche dicir, prohíbeche facer e prohíbeche ser. O colonialismo invisible, en troques, convéncete de que a servidume é o teu destino e a impotencia a túa natureza: convéncete de que non se pode dicir, non se pode facer, non se pode ser”. Para Galicia isto é: non se pode dicir nin facer en Galego, no se pode ser, por riba de todo e antes que nada, Galego. Ese colonialismo invisible, ese colonialismo interior, é a nosa gran doenza contemporánea, arestora e de novo instalada na máxima institución propia que dirixe o noso destino. Non nos damos desfeito del.

Solpor de verán

2009-08-31T23:48:00.003+02:00

(Fotos de Galicia. Asociación Potiños. Fotos da Veracruz. Carballiño. / solpor J.L. Diz. 20/11/2004 )

Praia da lanzada. Vimos un vídeo, de suposta promoción de Galiza, onde Mariano Rajoy camiñaba pola praia da lanzada dando remate ao seu descanso estival. Nel o xefe da oposición amosaba con marcado orgullo unha camisola que levaba posta de apoio á candidatura de Madrid para organizar os xogos olímpicos de 2016. Mariano fala e di que sempre veranea en Galicia, lugar de orixe, preto desa praia que lle vale agora para o seu xogo mediático. Cedo, prosegue Don Mariano, viaxará a Copenhague para dar apoio á candidatura Madrileña. Aprendeu ben a lección dos predecesores (...,Leopoldo Calvo-Sotelo, Manuel Fraga): Galiza para descansar e Madrid para traballar e medrar. Colonia e Corte en perfecta sintonía.

A Touriño pasado. Nunha entrevista a Radio Nacional de España (RNE) de finais de agosto o ex-presidente da Xunta, Pérez Touriño, recoñecía a trabucada estratexia da campaña do 1 de Marzo. Nesa mesma desexáballe ao seu sucesor á fronte da Xunta, Núñez Feijoo, “o mellor” malia non compartir “valores, conviccións e comportamentos”. Sabemos o doado que é falar e xulgar a “touro pasado” aínda que tamén sabemos do valor que se recoñezan os erros e, sobre todo, que se signifique a distancia que afasta aos progresistas dos conservadores. Esperaremos os feitos: nunca unha reforma estatutaria de verniz.

A estratexia do silencio. Disque no estado español teremos crise para uns anos. A Feijoo nada lle escoitamos ao respecto das posibles medidas dende a Xunta. Tamén calou o ruxe ruxe que no seu día artellara o PP co gallo da modificación do proxecto da Cidade da Cultura. O único novo aquí foi sacar o termo “Nacional” para a biblioteca. Supomos que esta é agora implicitamente “Rexional”. E do financiamento nin palabra: Cataluña pode melloralo, entre outros porque ten nova lei estatutaria de seu. O novo goberno está ben adestrado: do problemático nin palabra, non vaia ser que a xente pense que mal ou nada facemos. ¡Así calquera che goberna! Non si?

Mentres marean a Perdiz

2009-07-15T23:37:00.007+02:00

A opacidade das enquisas. O novo conselleiro de Educación da Xunta de Galicia, Xesús Vázquez, asegura que “hai moita xente traballando” no proceso de apertura e lectura das enquisas sobre as preferencias lingüísticas dos proxenitores sobre a (as) linguas que deben comandar o proceso educativo dos seus fillos. Non sabemos qué tipo de análise fará a consellería, nin qué preguntas serán as que teñan más peso, mesmo non sabemos qué decisións se han tomar en función das respostas. Unha grande opacidade xira ao redor de todo o proceso encetado pola nova Xunta, disque para asegurar a liberdade lingüística. Temos a sensación de que toda esta “baina” (en latinoamérica: cousa, conto, historia, etc) non serve máis que para marear a perdiz. E a saber o que matinan na retagarda.

Financiamento. O presidente da Xunta, Núñez Feijoo, pareceu manifestar desconformidade co modelo de financiamento estatal proposto dende o Ministerio de Economía e Facenda. Unha desconformidade que ten cheiro a dictame centralista: “as Comunidades Autónomas gobernadas polo PP absteranse na votación sobre o novo modelo de financiamento autonómico por orde da dirección estatal”. No seu momento Cataluña sacou adiante un novo Estatuto que lle permite agora mellorar o seu financiamento. Un tempo despois en Galiza as forzas progresistas tentaron facer o mesmo. Topáronse entón co insuperable valado do Sr. Feijoo que daquela fixo do debate nominalista, ¿ Nación si, Nación non ?, a coartada perfecta do inamovilismo. Xa dicía o poeta: “Un paso adiante e outro atrás, Galiza, e a tea dos teus soños non se move”. E para que

siga sen se mover algúns seguirán a marear a perdiz.

No País Galego

2009-06-29T21:49:00.003+02:00

En Trasalba. Xosé M. Beiras recolleu estes días o Premio Trasalba no homónimo Pazo-Museo, sito nos chaos de Amoeiro, un espazo sacro para a cultura e maila historia do País Galego. Seica Beiras se dirixiu ao espírito de Don Ramón, para el (e para moitos de nós) “querido e venerado” para confesarlle as súas dúbidas e interrogantes. Unha delas por riba de todas: o “ignorado” e “misterioso” porvir de Galicia. Afirmou o dirixente nacionalista que "Galicia non é o país dos ananos, pero os ananos proliferan e soben ao poder para destruír o país, pero non desertaremos, pois todo está por refacer nesta terra recuberta de cinsas". A cuestión de refacer en terra de cinsas sóanos á temática oteriana da resurrección. Se cadra se trata diso, morrer para nacermos de novo. Morte e resurreción. Asáltannos as dúbidas como a Beiras porque son moitos máis os enterradores cós resucitadores. De calquera xeito os resucitadores habitamos xa no país sen territorio da esperanza e de aí non nos movemos.
En San Domingos de Bonaval. Case ao mesmo tempo que Beiras recollía o premio en Trasalba, o presidente da Xunta entregaba en San Domingos de Bonaval as Medallas Castelao. Nese contexto Nuñez Feijoo afirmaba: "Para ser a alma do país, o galeguismo actual ten que estar aberto á pluralidade social, e ser maioritario. E o primeiro requisito para lograr eses obxectivos é unha cordialidade que permita, non só reafirmar os convencidos, senón incorporar os indiferentes e mesmo buscar a complicidade dos reticentes". Non sabemos se os reticentes dos que fala o señor Feijoo son os representados por Galicia Bilingüe, mais de entrada o presidente da Xunta, nun xesto de cordialidade lingüística, xa lles retirou a obriga de ter que facer os exames de acceso á función pública na lingua propia do país. Velaí o “galeguismo integrador” que predica e practica o presidente da Xunta: basicamente consiste en desgaleguizar o país. Lembren vostedes: sexan persoas cordiais e non amolen. ¡Non falen galego máis que na casa!

Asuntos de Feijoo e do PP

2009-06-20T11:41:00.003+02:00

Consulta lingüística. Parece ser que o novo inquilino da Xunta aínda non se decatou de que a lingua galega é, de todas as do estado español, a que ten un maior retroceso neto de falantes. Non hai abandono lingüístico significativo nos que falan castelán, catalán e éuscaro falantes. Haino, e moito, nos galego falantes. Tampouco debe querer saber que o Plan de normalización da lingua galega, aprobado por unanimidade no Parlamento de Galicia en setembro do 2004, establece como un dos seus obxectivos xerais conseguir para a lingua galega máis funcións sociais e máis espazos de uso, e dálle prioridade á súa presenza en sectores estratéxicos, como é o caso do ensino non universitario. O único que sabe o actual presidente da Xunta é que lle debe dar xeito ao seu compromiso electoralista. Velaí que lle vai enviar enquisas aos pais e nais, disque son ao redor de 300 mil, para determinar cal ha ser a lingua vehicular. ¿u-lo a legalidade? ¿u-lo o rigor científico? Feijoo comeza alimentando un populismo que sabe ben é fonte de votos.
Con Mariano deica ao 2012. Rajoy gañou en Galiza e en Europa. As vitorias electorais do PP parecen consolidar a posición de Mariano Rajoy á fronte do partido, e a conquista de España semella algo máis achegada. Habemos ver. No bando socialista saben que estes son tempos malos, e para eles todo ben mentres os que se perdan sexan escanos no Far West da Iberia –entendan Galiza- ou aló no centro de Europa -entendan Bruxelas-. Os que realmente importan son os escanos da “Carrera de San Jerónimo”, os do poder real. E para estes aínda falta tempo de abondo como para que se apouvigue a crise, haxa financiamento para Catalunya etc. Así que con Mariano até o 2012. A cuestión entón para Feijoo será se Rajoy non entra na Moncloa: ¿quen lle percorrerá daquela as aldeas na campaña electoral ?

Clara Mon recita "A Patria dos Meus", 17 de maio de 2009, día das Letras Galegas nas Ramblas de Barcelona

2009-05-24T21:32:00.001+02:00

A Catalunya també defensem la Llengua Gallega

2009-05-12T23:11:00.004+02:00

A Catalunya tamé defensem la llengua gallega

(En Cataluña tamén defendemos a lingua galega)

Cambios políticos !!!

2009-04-29T23:51:00.004+02:00

O PSdeG anuncia ter soterrado o “Touriñismo”. Os socialistas galegos celebraron congreso. O novo secretario xeral elixido foi Pachi Vázquez, ex-conselleiro de Medio Ambiente. Disque Vázquez, de quen o barón ourensán do PP Baltar en campaña electoral fixera mofa da súa orientación sexual, está decidido a soterrar o “Touriñismo”. Non sabemos de todo a que se refire con tal expresión o novo secretario. Ao parecer á deriva de coche oficial e afastamento, deriva presidencialista –lembremos o slogan de campaña: o Presidente-, na que entrara o executivo “Touriñense”. Por certo, algo do que tamén, segundo as bases do partido, padecera Quintana. A Rei morto, Rei posto. De xeito que pasados os dous efémeros “Touriñismo” e “Quintanismo” instalarase na Xunta o “Feixooismo” e no PSdeG o “Vazquismo” ( o de Pachi, que non o de Paco) e no BNG o “NonSeSabeAíndaismo”. ¡Cánta democracia de partido en Galiza! ¿Non si?

Feijoo, nomea o novo goberno. O recentemente elixido presidente da Xunta de Galiza, Alberto Nuñez Feijoo, fixo pública a organización e composición do novo goberno. Feijoo xuntou as infraestruturas co medio ambiente e colocou a un xestor da construción á fronte desta consellaría (¡vaite medio ambiente!), tamén xuntou turismo e cultura (¡pobre cultura!, disque debe ser a cenoria que atraia ao turismo -o novo conselleiro dixit). A política lingüística Feijoo pechouna en educación, para que non amole moito. Creou una consellaría do mar e mantivo a de medio rural (antóllasenos que neste caso tería sido máis coherente xuntalas). Ente os altos cargos nomeados destaca o director xeral de administración local que dependerá de presidencia, José Norberto Uzal Tresandi, quen concorrera nunha candidatura de Falanxe Española Independente ás eleccións do Parlamento Europeo de 1994. Vaia, un demócrata de toda a vida. Baixo presidencia tamén colocou Feijoo a xustiza. ¡Hai que ter o importante ben atado!. Polo que se albisca: ¡Un auténtico goberno democrático e de progreso! Todo ben, en Galiza diso sabémosche moito.

¡Volvendo ao rego !

2009-04-14T23:48:00.004+02:00

O BNG irá ás europeas na coalición de Europa dos pobos. Pasadas as autonómicas o foco electoral vai parar ás eleccións europeas. Soubemos que o BNG deixa para esta convocatoria a alianza que mantiña con PNV e CiU na coalición Galeuscat para presentarse en coalición con ERC, Aralar e EA. Parece que a esnafrada do 1 de marzo fai recapacitar á forza nacionalista que volve cos seus, os das esquerdas, en detrimento do espazo nacionalista conservador. Antóllasenos que a decisión é axeitada cos tempos políticos e tamén coas ideas. Tamén soubemos que encabezará a lista nacionalista Ana Miranda, a candidata maioritariamente proposta dende as bases. Celebramos que a fronte nacionalista retome o camiño de seu, porque sen ser partidistas si que somos partidarios de que Galicia dispoña de voz propia e formada en Bruxelas.

Feijoo, confirmouse a política dos caranguexos. No seu discurso de investidura Feijoo dixo literalmente "Non vimos restaurar o pasado nin derrubar o que fixeron ben os nosos antecesores". Acto seguido fixo dous reproches, segundo el fundamentais, ao labor do goberno saínte: o concurso eólico e o decreto do galego no ensino. É dicir, reprochou o pouco bo que fixera o bipartito. ¡Vaiche boa Vilaboa! Ao respecto destes dous asuntos Feijoo realizou promesas específicas de revisión e derrogación, arrincando á vez os momentos de máis efusivo aplauso dende os escanos do seu partido. Confirmouse que o novo presidente da Xunta máis que conservador é regresionista. Axeitado entón para Galiza que, como os caranguexos, camiña cara atrás. ¡Mágoa de país!

O exilio, mal menor. Despois de escoitar a Feijoo un pensa que o exilio é un mal menor. Na Cataluña que habitamos a ninguén se lle ocorrería revisar e derrogar decretos que pretendían darlle pulo ao propio. Sabiamos que o mal dos colonizados é estimar máis o alleo có propio, e Feijoo semella padecelo a maiores.

¡Miña naiciña, como están as cousas !

2009-03-30T23:24:00.003+02:00

Pactos en Euskadi. Os chamados grandes partidos do estado, PSOE e PP –a tal grandeza debe ser polo número de votantes-, guíndanse chuzos de punta cada vez que poden. Por pórse, nin se poñen de acordo co plano económico que nos haberá sacar da crise. Ora ben, se do que se trata é de botar fóra ao nacionalismo das institucións entón a concordanza entre eles funciona de marabilla. E iso que un deles sempre defendera que debe gobernar a lista máis votada. As alternancias son a saúde da democracia. Cumpríalle o cambio a Euskadi, mais este semella tan a contra corrente que non sabemos se pagará a pena (e todo sen contar os disque máis de 100 mil votos que non tiveron candidatura que os representase).
Castelao, Piñeiro, Risco. Nunha entrevista a Xesús Alonso Montero nun xornal dixital lémoslle que el di crer que Castelao non militaría en ningún dos partidos parlamentarios de Galiza. E pensamos: ¡Que mal andan as cousas da representatividade política no país atlántico!, ¿ non si ?. Na mesma o profesor di ser un gran Piñeirista pois Piñeiro era católico, anti-comunista e galeguista, tres cousas que Montero non profesa. Maila iso acaba de rematar un libro de amor a Piñeiro. A retranca quédase curta. E de Risco sorpréndenos dicindo: “Eu sempre digo que afortunadamente non fun gobernado por Vicente Risco, que fun gobernado por Franco, que estaba á esquerda de Risco”. ¡Caraches!, ¿así de “facha” sería Risco?
Coches, luxos e promesas. O vindeiro presidente da Xunta, Feijoo, acusou a Touriño de luxo asiático. O coche oficial do xa ex-presidente parecía custar máis de 400 mil. Unha barbaridade. Disque é o mesmo modelo de Fraga. Mais Feijoo afirma contundente que el será un xestor austero e promotor da economía do país. Polo pronto soubemos que o coche que utilizou nos últimos tres anos na oposición era un préstamo dunha marca que si fabrica en Vigo, malia que el non o declarara a facenda. Alén diso tamén soubemos que o seu coche particular, gardadiño no garaxe, é un da mesma marca do oficial da Xunta. ¡Ai, Feijoo!, ¿serán verdade todas esas promesas?

Resaca electoral

2009-03-10T23:12:00.003+01:00

Despois do 1 de Marzo o país andou de resaca electoral. Voces que tentan explicar o porqué do cambio. Voces que agoiran tempos difíciles para a identidade do país: a lingua e cultura propias. Houbo até unha “proposición para refundar Galicia enteira”. Título co que o escritor Manuel Rivas ceibaba nun coñecido xornal, uns días despois da cita, a súa reflexión ao redor do acontecido. Aló literalmente dicía: “Como é ben sabido, Galicia foi fundada en América. Estaría ben refundar Galicia na propia Galicia. Mais coido que o que imos ter unha longa tempada vai ser unha vella política presentada como nova.” Ou sexa que teremos máis do mesmo. É dicir do de sempre. A Touriño (e a Quintana tamén) acusárono de practicar o neo-fraguismo. Algúns afirman que ese foi o principal erro do bipartito: continuar no esencial coas mesmas prácticas e políticas do tempo da Pax-Fraguiana. Supúxose que dende o poder, co control dos medios, do CERA e dos orzamentos habería un novo réxime. Mais non. A xente decantouse pola alternancia, esencia da democracia, que dixera alguén. Supomos que a pretensión de converterse no novo réxime do país pasará polas cabezas dos novos ocupantes dos despachos de San Caetano. Habemos ver, se optan pola democracia ou polo réxime. Presunción de inocencia. Rivas remataba o seu artigo deste xeito “Habería que refundar Galicia, si. Aproveitar a máquina de escribir de Castelao. O que pasa é que trouxemos o morto, mais deixamos alí a máquina coa que soñaba o futuro e alimentaba a esperanza.” Eu matizo, o morto trouxérono eles, os que agora rexeran o futuro do país. Sabían que Castelao no cemiterio de Chacarita alimentaba máis a esperanza que soterrado en Bonaval. Ritualizar a utopía até desfacela é unha práctica necesaria para o réxime, liberala e darlle pulo sería alimentar a democracia. Habemos ver. Presunción de inocencia. O primeiro termómetro: a decisión sobre o decreto do galego. Os da mesa xa advertiron que, de non respectarse, se botarán á rúa. E é que non está a cousa como para perder o pouco que se acadara.

O longo parto da Galiza contemporánea

2009-02-03T12:52:00.003+01:00

Saiban vostedes, seguidores deste blog, que a Galiza contemporánea está de parto. Mais non pensedes que se trata de algo semellante a dar a luz un naipeliño, non. Trátase de deixar atrás definitivamente sesenta e cinco anos de nacionalcatolicismo español para encetar unha nova andaina, de maior progreso e liberdade, asentada en forzas democráticas propias. Ha levar tempo. Se cadra tanto como o que nos trouxo até onde nos encontramos, mais todo apunta a que o camiño ha ser andado. Cómpre de calquera xeito ser prudentes xa que as forzas reaccionarias aínda manteñen redes antipaís en grao e suma importantes. A Galiza da diáspora (tamén país aínda que os territoriais ás veces o esquezan) non é allea a este proceso. Tamén nela están a acontecer trocos que apuntan na dirección de que unha Galiza nova emergulla nos albores do século XXI. O vindeiro día 1 de marzo asistiremos a un chanzo máis dese longo e doloroso parto. Habemos constatar se en medio da importante crise económica, os galegos e galegas seguen apostando polas fórmulas de cambio progresista introducidas polo bipartito (aínda, cómpre dicilo, moi insuficientes), ou ben optan pola restauración da fórmula reaccionaria que impuxera a Pax Fraguiana. En Barcelona, asistimos o pasado sábado 31 de xaneiro a unha escena, na asemblea xeral ordinaria do Centro Galego de Barcelona, de loita entre a vella e a nova Galiza, entre o pasado e o futuro. O pasado quixo facer daquela xuntanza un río revolto para, como di o refraneiro, que houbese gaño dos pescadores (de sempre). O futuro pretendeu bocexar un escenario futuro de río ecolóxico, coidado do que o máximo beneficiario sexa o común – alén dos necesarios e lóxicos gaños individuais-. Hai uns cinco anos o combate fora gañado polo pasado e agora foino polo futuro. Esperamos tamén que o 1 de marzo o futuro se impoña na Galiza territorio.

O libro das faces (facebook)

2009-01-15T20:41:00.003+01:00

O último trebello novidoso de internet chámase facebook. O libro das caras, ou das faces, se o traducimos ao galego. Trátase dunha aplicación de internet que permite crear un perfil de usuario con fotos, vídeos, gustos, etc. A partir de aí o xogo esta nos vencellos, nas amizades. Os usuarios crean unha rede a base de crear ligazóns de amizade entre eles. Cando tes un amigo facebook accedes tamén as súas amizades, que nalgún caso ti tamén coñeces de xeito que poida que os convides a estabelecer a amizade virtual facebook contigo (xeralmente coincidente coa amizade persoal, mais non sempre). Tamén podes vencellarte a grupos (seguidores ou promotores dalgunha cousa ou membros dunha asociación calquera creada no facebook). Estabelécese deste xeito unha rede de redes de persoas de todo o planeta. Unha moi boa idea posta en práctica a través desta ferramenta. O negocio está na publicidade que vai aparecendo na banda dereita da páxina do facebook, como en tantos outros negocios de internet. Unha das funcionalidades máis interesantes, cando menos para min nestes comezos de empregar este trebello, é a procura de amigos. Nun punto podes introducir nomes de persoas ou correos electrónicos para ver de achalos na base de datos da aplicación. Deste xeito podes ir na procura das persoas do teu pasado: aquel amigo que hai anos que non ves, aquela rapariga que nos tempos do bacharelato che “facía tilín”, un excompañeiro de traballo, etc. Empregando este sistema achei un amigo que hai case oito anos que non vía. Mandeille notificación a través do sistema e recibín contesta. Alegreime ben. A ledicia abrollou no achado da persoa para o que facebook serviu de ferramenta. Dígoo porque hai quen pensara e sostivera que isto das TIC era moi emocionante. Teño para min que a emoción plenamente humana xorde da relación cun mesmo ou con outro humano. Cómpre non perdelo de vista no uso das tecnoloxías, onde medios e fins fican a cotío mesturados.

Hai cousas que no se venden

2008-12-31T18:22:00.003+01:00

Ao parecer tan mal corren estes tempos de crise que algunha xente prefire vender a súa liberdade e a dos seus por uns poucos cartos. Enteirámonos estes días de fin de ano dando voltas por algún xornal dixital galego da seguinte nova: algúns centos de cidadáns letóns pídenlle ao multimillonario ruso Román Abramovich -propietario entre outros do club inglés de fútbol Chelsea- que merque o seu país ¡Vaiche boa, Vilaboa! Letonia é unha das chamadas repúblicas bálticas, xunto con Lituania e Estonia; un país que acadara a independencia despois da I guerra mundial (agosto de 1920), para ser de novo anexionada vinte anos máis tarde á Unión Soviética (xuño de 1940). Co caída do muro e o bloque comunista obtivo novamente a independencia (agosto de 1991). Trátase dun país co dobre da extensión galega (uns 60000 qmts2) e un chisco menos de poboación (2 millóns 300 mil). Non deixa de ser rechamante que un país masacrado ao longo da súa historia polos imperios veciños dominantes (alemáns e rusos) e despois de dezasete anos de soberanía recuperada dispoña dunha minoría, aínda que sexa pouco significada, que desexe volver á escravitude dependente dun amo poderoso ¿Será se cadra o síndrome do colonizado?, ou ¿será que os cartos son máis aprezados cá dignidade? ¿Terán presentes estes señores en demanda do amo Abramovich a ringleira de letóns que deixaron a súa vida para que eles fosen homes libres? Un comentario á noticia dicía: ”que pouco amor propio teñen estes letóns, calquera diría que son galegos...”. Pensei que o comentario era esaxerado e dixen para min que os galegos non venderiamos dese xeito o noso país. Pero despois púxenme a botar contas e analizando polo miúdo: litoral estragado polo urbanismo exacerbado, louseiras e canteiras nos espazos naturais, lingua e culturas propias deturpadas, etc. Pensei que en Galiza, como en Letonia ou calquera país do mundo, hai xente disposta a vender a dignidade ao mellor ofertante. E pensei que hai no fondo de todo isto unha constante e latente batalla ideolóxica que cómpre librar: “Hai cousas que non se venden. Non teñen prezo”. A liberdade dos cidadáns dun país, entre as primeiras.

Recuperar a soberanía enerxética

2008-12-14T23:05:00.002+01:00

Poucos países do mundo dispoñen de excedentes enerxéticos. Galicia é un deles. O problema, porén, é que o propietario dese valioso excedente é unha man allea. O valor dos recursos galegos, ou cando menos unha parte de el, desa materia primeira extraída do territorio galego, debería revestir na economía e no desenvolvemento propios. Mais non é así. E porque non é así dicimos que Galicia segue a estar, dende o punto de vista económico, colonizada. E sabemos, dende os tempos de Marx, que a base material, a economía, soporta calquera outro mundo. De xeito que a colonización se estende dende o xermolo económico deica o ámbito político, social e cultural. Cantas veces nos temos e nos teñen preguntado pola feble conciencia de seu do pobo galego. Velaí o cerne desa febleza: unha economía en grande medida de explotación sen retorno. Soubemos do berro español cando Catalunya (Gas Natural) se quixo facer co control de Endesa. ¿Qué será de nós?, laiábanse os Pizarro e compañía que foron quen de montar unha movida financeira e empresarial de “Santiago y cierra España” para que os cataláns non se fixesen co control enerxético español. Agora sabemos que os de Gas Natural lle botaron o ollo a Fenosa, que controla e xestiona a maioría do excedente enerxético de Galicia. A compañía de orixe galega leva xa máis de vinte anos con sede en Madrid, arestora está en mans do accionista maioritario, ACS (que é o mesmo que dicir Florentino Pérez). Os de Gas Natural andan detrás de mercar a participación galega (ao redor dun 10% entre Caixanova e Caixa Galicia) xa que, segundo se di nos medios, xa pactaron un prezo de compra pola parte do accionista maioritario. O valor do excedente enerxético galego pasará de mans madrileñas a catalás e os galegos a velas vir mentres chega o soado e suposto estatuto de nación. Xa pode haber mil estatutos que sen soberanía enerxética a nación estará, perdón pola expresión: Ben escarallada!

Dionisia, unha estrela que alumea no ceo de Bos Aires

2008-12-01T18:09:00.004+01:00

Tarde do domingo 30 de novembro. No correo electrónico recibimos unha mensaxe que comeza co fatídico anuncio: “Morreu Dionisia”. Escribe dende a cidade de Bos Aires, Débora Campos, autora do blog dos fíos invisibles. Eses fíos que se tecen, teceron e tecerán ao redor da alma galega dende a diáspora consciente da capital do país austral, Arxentina. Tan lonxe e tan cerca. Dionisia López Amado (Cedeira 1928- Bos Aires 2008), salientable integrante das Nais da Praza de Maio, fundadora da comisión de Familiares e Desaparecidos Españois durante a dictadura militar. Co seu pano branco na cabeza reivindicaba xustiza. Procurou ao longo de máis de 30 anos ao seu fillo Antonio desaparecido, fotógrafo e membro do Partido Revolucionario dos Traballadores (PRT). Para ela estaba ausente, non morto. Mentres hai memoria non se perece. Axudou a moitas outras familias de desaparecidos dende 1978 até hoxe. Dionisia era das que levaba na frente unha estrela e no bico un cantar. A estrela da dignidade e mailo canto da liberdade. Está claro que para nós Dionisia non morreu, forma parte da historia da conciencia cívica de Arxentina, de Galiza e da humanidade. Tal e como lemos no correu remitido pola nosa amiga Débora dende a outra beira do atlántico: “Dionisia foi unha homenaxe á vida ao longo de 80 anos. E vivirá, dende logo, máis alá das circunstancias do seu corpo. Porque a vida é moito máis cunha chea de órganos. É un compromiso.” Maila tristeza da perda sentimos a ledicia da morte vencida porque nos decatamos que Dionisia vive en nós. E ademais vémola cal estrela que alumea o ceo Bonaerense.

Vivamos como Galegos (II)

2008-11-16T23:19:00.000+01:00

Galego, Portugués ?

2008-11-04T00:10:00.002+01:00

Interesantísimo artigo de Joaquim Pinto da Silva, como el mesmo se define, un galego portucalense do Porto mesmo, que plantea a cuestión política de cómo lle imos a chamar ( e qué facer ao cabo) coa lingua común de alén e aquén minho. Sen dúbida unha cuestión de futuro que dende xa esixe unha resposta.

Astarot "Maria Soliña"

2008-10-29T22:22:00.006+01:00

Moi recomendable. A historia de María Soliña versionada en rock por Astarot.

Digo Vietnam e basta (Viaxe ao país dos ananos)

2008-10-22T17:36:00.006+02:00

Digo Vietnam e basta, de Celso Emilio Ferreiro
Digo bomba de fósforo.
Apenas digo nada.

Digo lombriga e larva
de carne podrecida.

Digo nenos de nápalm,
terror de noite e selva,
fedor de cidade e cloaca.

Fame, suor, aldraxe,
pugas de aceiro, antropofaxia.

Digo guerra bestial,
terror de terra, crime,
lume, lava,estoupido,
verdugo e mortandade en masa.

Digo gas abafante.
Apenas digo nada.

Digo yanqui invasor,
depredador de patrias.

Digo plutonio, pentágono,
esterco bursátil, palanca,
Presidente, gadoupa,chuvia,
amargura, baba.

Digo petróleo, ferro,mineral,
trampa,lobo, caimán, polaris,
cóbrega,miseria, diplomacia.

Digo devastación que USA, usa.
Apenas digo nada.

Digo Vietnam i está xa dito todo
cunha soia palabra.

Pra abranguer a vergonza do mundo,
digo Vietnam e basta.

Unha vez máis os lusos arrexúntanse a España

2008-10-15T22:08:00.006+02:00

Xa teño denunciado aquí neste blog en diversas ocasións, que o lusismo e mailo españolismo cabalgan xuntos niso de frear o reencontro entre a Galiza autonómica do estado español e mailo Norte de Portugal (ámbas as dúas parte da Gallaecia e Galiza histórica) . Si, teñen lusos e españois medo do rexurdir da vella Gallaecia, berce da lingua e culturas galego-portuguesa. Enteirámonos hoxe de que os Portugueses (mellor ditos os lusos) rexeitaron apoiar a candidatura do patrimonio inmaterial galego-portugués diante da UNESCO. Máis do mesmo.

¿Por qué non se poden invar vagalumes nos mercados financeiros?

2008-10-14T20:52:00.005+02:00

Quixen saber cántas entradas referenciaban en internet a esta bitácora dos vagalumes que se invan e o resultado foi (despois de entrar na páxina do buscador google e escribir “Invando vagalumes”, premendo a continuación buscar), a estarrecedora cifra de “un total aproximado de 1640 para invando vagalumes”. Descubrín que o señor google non contara ben (cousas da tecnoloxía que tamén se trabuca) e deducín que estabamos a falar de cen e algo, se cadra chegaban as duascentas entradas. Para mín seguía sendo unha cifra estarrecedora. A conclusión á que cheguei é que a rede das bitácoras de internet (o blogmillo) funciona, e moito mellor cós mercados financeiros. E funciona penso que pola combinación de dúas cousas: a tecnoloxía e, sobre todo, a ilusión xenerosa ¿ Quen verte contidos gratuítos en internet ? O que xenerosamente quere partillar a súa experiencia, anécdota, cita erudita, lingua, historia, etc, cos outros interesados da rede en tales cousas. E líganse as bitácoras unhas as outras nun exercicio de vencello telemático de aparencia case infinita. E por iso os mercados financeiros nunca funcionarán como o blogmillo, porque se ben teñen a tecnoloxía ao seu servizo cómpreslles esa xenerosidade básica necesaria para que calquera cousa humana marche ben. Os mercados aliméntanse da cobiza imparable que impera na lei do beneficio como valor exclusivo. As bitácoras aliméntanse do amor. Si, o amor de querer ser con alguén máis. A única experiencia que pode fuxir do imperativo do lucro egoísta. Por iso tamén eu tomei das verbas da miña avoa ágrafa unha palabra enxebre, invar, que fose símbolo da súa fala rica e lembranza do meu amor polos nosos, os devanceiros desa Galiza que arestora se espreguiza do longo sono na noite longa. Os vagalumes apegáronse por enxebreza normativa e cacofonía necesaria.

¿ Alguén viu a man invisible?

2008-10-02T19:16:00.004+02:00

Foi Adam Smith(1723 -1790), filósofo e economista escocés, quen de xeito metafórico empregara o termo “man invisible” para describir o, segundo el, papel perfecto que ten o mercado libre na asignación de bens na economía. Fixérao no máis coñecido dos seus libros: “Unha investigación sobre a natureza e as causas da riqueza das nacións”. Segundo Smith existe unha orde natural aplicable á economía que consiste en deixar que o propio mercado sexa quen de distribuír os seus bens entre os axentes (produtores, traballadores e consumidores). Deixar que actúe a “man invisible” do mercado que non ten outra norma máis que o mercado mesmo. Velaí a suma regra de Smith e do liberalismo económico identificado como neoliberalismo neste século XXI. A cuestión é que nestes días de derrube das maiores entidades financeiras do epicentro do mercado libre, os EEUU, andámonos a preguntar se alguén viu a man invisible de Smith porque non apareceu por ningures. Tan desaparecida está a devandita man que o goberno Bush suplicou ante o congreso federal a posta en marcha dun plano insólito de intervención pública no sistema financeiro dos USA. Sen o seu plano Bush agoira un 2009 “de dor e dificultades”. Caralluda a herdencia do George para o seu país: unha guerra interminable e unha economía en creba. No “Far West” Galaico o discurso do presidente Touriño afonda no panglossianismo autocomplacente tan típico do lugar: podemos estar contentos pois recibiremos 2020 millóns de euros do estado para o 2009. É o discurso oficial que di que está moi ben se pensamos que é un 8% dos orzamentos do estado para un país que representa en xente pouco menos do 7% do estado ¿Reparastes algunha vez na porcentaxe de peixe, leite, carne, madeira e enerxía eléctrica que achega Galiza ao estado ? Seguen a darlle unha pouca vianda vella á vaquiña que ten os tetos en Madrid. E iso que Quintana dixera aquelo de “a vaquiña polo que vale”. Namentres a “man invisible” segue agochada. A ver quen é o espilido que a atopa !

Sodes pois uns imperialistas fracasados

2008-09-29T00:38:00.006+02:00

Achego no meu blog un artigo de Salvador Soutullo Carolo, publicado no xornal Galicia-Hoxe onde comeza citando aquela tremenda estrofa de Castelao do Sempre en Galiza:

"Prohibíchedes o galego nas escolas para producir no espírito dos nosos rapaces un complexo de inferioridade, facéndolles crer que falar galego era falar mal, e falar castelán era falar ben. Expulsáchedes o galego das eirexas, facendo que os representantes de Cristo explicaran o Evanxeo no idioma oficial, que o pobo non falaba nin comprendía ben. Refugáchedes o galego ante os tribunais de xustiza e chegáchedes a castelanizar barbaramente as toponimias galegas. ¿E de que vos valeu? Porque despois de máis de catro séculos de política asimilista, exercida con toda riqueza de astucias e violencias, o noso idioma está vivo. Sodes pois uns imperialistas fracasados".

Non debe haber peor cousa que dicirlle aos protagonistas dun imperio que este foi un fracaso, ¿ non si ?

¿ Estaremos no comezo da fin dos EEUU? Di Soutullo, "Algo está a pasar no planeta. Un fantasma percorre o mundo: o fantasma da liberación nacional dos pobos oprimidos. Este imperio tamén se ha de converter nun imperialista fracasado." ¿ Serán os EEUU tamén uns imperialistas fracasados ?

L'éclat dans l'abîme

2008-09-17T23:13:00.006+02:00

O máis internacional dos nosos escritores contemporáneos, Manolo Rivas, anda a colleitar éxitos coa súa última novela, Os libros arden mal, traducida ao Francés co título de L'éclat dans l'abîme. Alegrámonos moito pola nosa literatura pero sobretodo por Manolo que é un traballador da lingua e a cultura galegas, e ademais unha excelente persoa. Agora o debate que se abre é outro como apuntan en vieiros: "ao fío do excelente recibimento da obra de Rivas en Francia, o escritor e xornalista Santiago Jaureguízar abriu un debate no seu blog sobre a necesidade de que os autores e institucións galegas realicen unha proposta unitaria para o Premio Nóbel ao redor de Manuel Rivas, no canto de Xosé Luís Méndez Ferrín, de quen considera que a súa obra non ten a suficiente proxección internacional".

No Cav Day

2008-09-11T18:16:00.005+02:00

Os italianos progresistas viven tempos de tristura e escuridade. Non pode ser doutro xeito, goberna “il cavallieri”. Para combater a desidia deste tempo infausto que lles toca sufrir, os italianos progresistas organizaron estes días pasados de verán un día de festa, unha “Diada”, que dirían nestas terras que habitamos. Trátase do “No Cav Day”. Algo así como o día sen “il cavallieri”. Mágoa que no tempo da Pax Fraguiana non se celebrasen estas xornadas, o ben que o teriamos pasado nun No Fraga Day. Todo e que cómpre dicir que se vive moito mellor no “Fraga never more”. Na Piazza Navona de Roma, onde é alcalde o filofascista Gianni Alemanno, xuntáronse escritores, actores, intelectuais. Ese tipo de xente que tanto lle gusta á dereita. Que lle pregunten senón a Don Aznar. Intelectuais e actores van saíndo ao escenario. Sabina Guzzanti, actriz de teatral e televisiva de sátira social fala. E faino sobre aqueles que a acusan de moralista dicindo que ela non é tal, que nunca entrou nin entrará a valorar a vida sexual de ninguén. Ao parecer “il cavallieri” decidiu que a ministra de “pari opportunitá”, é dicir de igualdade de oportunidades (algo así como un ministerio para procurar a igualdade e paridade entre o home e a muller) fose unha ex miss e ex modelo presuntamente amante de “il cavallieri”. Vin fotos da devandita en internet e certo que a señorita, ou señora, está coma para que lle agasallen un ministerio, se ben comparto a derradeira das frases que Sabina Guzzanti dixo, aló no estrado da Piazza Navona: “tu non puoi mettre alle pari opportunitá una che ti ha succhiato l’uccello”. A lingua italiana é capaz de facer fermoso até o que pode parecer porco. No fío do argumento de Sabina Guzzanti: a verdadeira inmoralidade non se mide por con quen se deita a xente, senón por qué uso fai da cousa pública, por iso e non por outra cousa “il cavallieri” é un inmoral. De momento a Sabina xa a demandaron por inxurias a “il cavallieri”. Éche o que hai.

Nota: A señora (ou rapaza) da foto é Mara Carfagna, ministra de la "pari opportunitá". Sen dúbida que "il cavallieri" ten bon gusto polas mozas.

Viatge a un altre Axis Mundi

2008-09-08T23:05:00.005+02:00

En el seu dia el meu amic Eduard, filòleg català i gallec, cosa ben estranya en aquests temps que corren, va fer una extraordinària crònica sobre la terra Ancaresa que jo ara, amb el seu permís espero, us vull posar lligada en aquest blog a tots aquells de parla catalana que us heu incorporat en els darrers dies a la lectura d'aquest blog de parla gallega. Per aquells que ens trobem al mig de totes dues llengues i cultures, catalana i gallega, la cosa és senzilla, per altres resultarà estranya. En qualsevol cas penso que per a catalans i/o gallecs serà enriquidora. Gaudiu-ne !.

Non toda a culpa para Steiner

2008-09-05T00:58:00.002+02:00

Limos estes días na prensa que George Steiner, un prestixioso filósofo e profesor da Universidade de Cambridge, nunha entrevista que lle fai o escritor e xornalista Juan Cruz manifestaba o seu abraio pola obriga de empregar o galego “en algunhas Universidades de España”, mesmo manifestando que entendía que se fixese co catalán que, segundo as súas palabras, ten unha “literatura impresionante”, facendo así comparanza pexorativa respecto do noso idioma. Digamos que de xeito automático, como por outra banda debe ser, a resposta de determinadas persoas e colectivos do país non se fixo esperar. Foron varios os artigos de prensa en resposta a tales manifestacións que puiden ler e nos que, alén de manifestar abraio diante de semellantes prexuízos lingüístico-culturais en alguén supostamente formado e culto, se demandaba que as diversas institucións do país fixesen chegar ao señor Steiner un bo compendio de literatura galega que lle fixese modificar o seu concepto respecto da literatura e a cultura galegas. Iso a min paréceme ben, mais só resolvería a individual concepción de Steiner e non solucionaría que outros doutos e cultos seguisen pensando o mesmo. Demostra isto sen dúbida o precario estadio de coñecemento da literatura e da cultura galega que hai fóra da Galiza territorio. É certo que nesta lexislatura dende a Consellaría de Cultura e Deporte se fixeron salientables esforzos para darnos a coñecer como cultura fóra do territorio, pero é sen dúbida insuficiente. Cómpren novas accións, novos programas e imaxinación para colocar a nosa lingua e cultura no mundo. Tamén cómpre contar coa diáspora galega que pode exercer un papel determinante neste obxectivo. Está claro que non todo o problema do descoñecemento de Galicia como nación literaria e cultural o teñen individuos como Steiner. Así que asumamos responsabilidades e poñámonos a traballar para que casos coma o deste profesor sexan cada día máis improbables.

Alguén que é CHURGO

2008-07-22T22:21:00.012+02:00

Unha palabra máis que botamos na rede.

Ten orixe, como case non podía ser doutro xeito, ancaresa. Dan conformidade da súa existencia dúas mulleres que andan preto dos setenta anos, as dúas de Ancares, unha da provincia lucense e a outra da leonesa. Ambas as dúas son galegofalantes. Unha vive en Francia e a outra en Barcelona. Nunha xuntanza familiar falan dun rapaz que ambas coñeceron na súa infancia-adolescencia e asisten: O "fulano_de_tal" era Churgo. Para elas non había nada de extraño na devandita palabra, xa que formaba parte do seu léxico habitual, pero eu quedei coa mosca detras da orella. Fun ao Diccionario de Franco Grande e non a achei, busquei noutros e tampouco. Así que aquí a tedes a ver se vós sodes quen de darme algunha referencia onde poder atopala. Por certo tería que darvos unha definición, ¿non si?. Churgo: diríase de quen ten un ollo, ou ben os dous, de mirada non centrada. O gatiño da imaxe é churgo.

Xa sabedes: botádea a camiñar (a palabra, claro, non o gatiño).

Irish National Heritage Park

2008-07-05T11:46:00.002+02:00

Atrévome a afirmar con rotundidade que Irlanda constitúe unha das visitas obrigadas de calquera galego que posúa unha mínima conciencia da identidade propia de Galiza. Irlanda ou ben Eire, se empregamos a lingua propia daquel país, o gaélico, lingua celta do tronco das linguas indoeuropeas. E atrévome a tal porque da visita a Eire podemos coller conciencia e autoestima de nós. Un exemplo disto pode ser a visita ao chamado Irish National Heritage Park, que traducido ao galego é algo así como: Parque Nacional da Herdencia Irlandesa. Situado no sureste do país, a carón da cidade portuaria de Wexford, o parque constitúe un percorrido temático pola historia de Irlanda: idade de pedra, idade de bronce, a cultura celta, a introdución do cristianismo, ás invasións viquingas e despois normandas. Os pasos históricos que constitúen o cerne da nación irlandesa. Megalitos, pallozas, mosteiros, e invasións por mar ¿Semellanza con nós? Moita. A única e gran diferenza é que os Irlandeses gábanse da súa historia, explícana co orgullo e a convicción de que se trata dunha herdencia única que, depositada ao longo dos séculos, deu lugar unha nación única ¿para cando o Galician National Heritage Park ? Esperamos que non se faga moito de rogar. Esperemos.

A cuestión Chiquilicuatre

2008-06-01T22:11:00.002+02:00

O pensamento postmoderno desbotou de raíz os esencialismos. O existencialismo foi o berce de tal desbotamento, facéndonos entender que a esencia das cousas é a súa circunstancia. Eu son eu e as miñas circunstancias, Ortega dixit. E velaí a Chiquilicuatre, esa (des) afinada broma de internet, que dixo José Luis Uribarri, o eterno presentador do outrora denostado e anacrónico festival de eurovisión. Un produto que nace e medra descontroladamente dunha particular e moi ben interpretada circunstancia: a alguén con poder mediático (Buenafuente e Terrat) se lles ocorre que a eurovisión só se pode viaxar retranqueiramente. De tal xeito que David Fernández, humorista do Terrat, convértese en Rodolfo Chiquilicuatre, un cantante esperpéntico e surrealista cantando unha canción tal. E deste xeito o Chiquilicuatre consegue acadar para a representación española o posto dezaseis de vintecinco (55 puntos), o mellor dos últimos catro anos. A audiencia, por certo, a segunda maior da historia. Pero velaí que os defensores da chamada sacrosanta se senten defraudados, non pola clasificación, senón polo feito de que o seu país asista a eurovisión cunha parodia. ¡Cousa de catalanes!, deberon pensar. Para eles non hai circunstancias senón esencias, son decimonónicos, case que pre-modernos. Cremos que un país tamén se reinventa a través da parodia e do ridículo, pero para eles España está fóra de toda circunstancia porque abrolla das mesmísimas pedras da península ibérica, un chisco despois de que Deus crease a Terra. Por iso lles doe e proe tanto o Chiki-Chiki. Aínda por riba aquel que lles desmonta a sacrosanta teoría ibérica quedou 3 postos por encima: no doceavo ficou Portugal, con 69 puntos tirados dunha interpretación formal. ¡Sonche as ironías da historia!

Pobre Italia !!!

2008-05-07T00:46:00.003+02:00

Nestes días finais de abril de 2008 enteirámonos que na chamada cidade eterna, berce da civilización occidental, a complexa, caótica e ao mesmo tempo encantadora Roma, gañou a dereita despois de quince anos de goberno de esquerda. Até aquí nada preocupante. A democracia precisa de alternacia política porque senón non é tal. O preocupante desta victoria é que Gianni Alemanno, quen superou en sete puntos ao candidato de centro-esquerda Francesco Rutelli, exerceu durante a súa campaña un discurso no que asociaba a “inmigración” co “delito”, prometendo “man dura” cos inmigrantes e máis policia nas rúas, mesmo asegurou que expulsaría a milleiros de xitanos que residen en asentamentos ilegais nos arrabaldos da cidade. Un discurso xenófobo en toda regra. Fascista, para falarmos claro. Coméntame un compañeiro de traballo italiano que no ano 1982 Alemanno foi detido por arrebolar un “molotov” contra a embaixada soviética. Nunha das fotos que me achega este meu compañeiro nun correo electrónico pon ao pé de paxina: “Alla festa al Campidoglio per la vittoria di Gianni Alemanno sono spuntati anche quelli: i saluti in stile fascista sullo scalone che risale alla piazza del Comune”. Vemos en efecto na devandita foto á xente nunha escaleira da praza del Comune saudando ao estilo fascista ao novo alcalde que sae ao balcón a celebrar a victoria. Noutra vemos a uns rapaces de estética “skin-head” con bandeiras co símbolo neo-fascista do círculo cunha cruz no medio (a esvástica ten demasida carga, así que que agora empregan estoutra). O meu amigo remata o seu correo dicindo: aquí tedes unhas fotos tomadas onte en Roma que evocan o desafortunado pasado italiano. O correo electrónico levaba por título: Pobre Italia.

Engenheiros do Hawai

2008-04-27T17:01:00.005+02:00

Grupo de rock Brasilero do Rio Grande do Sul. Eu souben deles hai casi vinte anos e agora aquí os recupero para todos vocés. Eu acho que son Muito Bons !!!

Castelo de Doiras

2008-04-09T21:50:00.003+02:00

Castelo de Doiras

Localizado na parroquia de Vilaspasantes, no concello de Cervantes, áchase o Castelo de Doiras ou tamén chamado de Ponte de Doiras, Ferreira, ou da Ferreiría, cecais pola súa proximidade á ferrería de Fonquente. Está situado a 700 m. de altitude dominando o río Cervantes ou Cancelada, na desembocadura do Doiras, e é quizais o monumento máis coñecido e característico da serra dos Ancares.

Crese que data do século XV. A súa planta e rectangular (25 por 21 m.), e os seus muros teñen 8 metros de alto e 1,5 de ancho. O altor nembargantes é desigual, debido ós desniveis do terreo. A torre da homenaxe acada os 14 metros de altura, e ten planta rectangular (10 por 8 m.) con muros de 2 metros de espesor.Foi do conde de Graxal de Campos, Señor de Cervantes, título que ate 1909 ostentou o duque de Sesto.

De moi difícil acceso, salvo pola súa parte sur, por onde chega o camiño, está situado sobre dura rocha, o que a converteu na fortaleza máis inespugnable e impresionante de Galicia. A súa porta de entrada ábrese a catro metros de alto; era imposible acceder a ela sen escadas ou axuda interior .

Debate

2008-03-01T22:06:00.001+01:00

Asistimos estes días de eleccións á recuperación dos debates televisivos entre os candidatos á presidencia do goberno español despois dunha boa presa de anos sen eles. No caso galego a devandita recuperación producírase hai un tempo despois da segunda longa noite de pedra, a chamada por algúns: Pax Fraguiana. Demasida expectativa para tan pouco resultado. Porque o primeiro destes encontros, celebrado a finais deste febreiro, foi todo menos un debate. Cada un dos candidatos, Zapatero e Rajoy, fixo un mitin político. Que ti falas de inmigración, eu falo de matrimonios entre persoas do mesmo sexo. Que ti falas de terrorismo, eu falo de lei de dependencia. E así case todo. Practicamente non houbo intercambio de ideas, refutacións, retruques ás palabras do contrario. Até as metáforas empregadas por un dos candidatos; estou pensando na nena da que falou Rajoy na intervención final non foi aproveitada por Zapatero, e mira que daba pé. Que cousa máis pobre dende o punto de vista dialéctico e ideolóxico. Que cousa máis morna. Meus Deus! Escoitamos uns días despois o debate galego: Touriño, Quintana e Feijoo. O peor sen dúbida o presidente, todo o tempo lendo dos papeis. ¿é que non poden artellar discurso sen ter os papeis diante? ¿é que non controlan e teñen presentes os datos daquelo que gobernan? Se é así, entón: ¿qué fan de gobernantes?. Estivo máis brillante Feijoo ca Touriño. Amosáronse unha vez máis as eivas dialécticas que ten o presidente, por non falar do seu galego. Quintana defendeu a posición nacional: as cousas feitas dende Galiza e para Galiza, niso centrou o seu discurso e digamos que aprobou. O peor é que tampouco houbo debate real: moita lectura, moi poucas ideas e menos aínda novidosas. ¿son estes os políticos que merecemos? SE CADRA SON.

A gran estafa de Galicia Bilingüe

2008-02-24T23:15:00.006+01:00

Unha escolma de videos desas persoas que queren recoller os froitos sementados durante a ditadura franquista. Colectivos aparecidos recentemente, curiosamente cando xa non goberna a dereita do "bilingüismo harmónico", e que tentan aproveitarse dos prexuizos e complexos que aínda habitan en moitos galegos. Velaí o video pendurado no YouTube

A gran estafa de Galicia Bilingüe

Plataforma Coimbra - Galiza

2008-02-08T01:32:00.000+01:00

Simplemente achei muito interesante esta plataforma Coimbra - Galiza que está a desenvolver actividades de divulgación e coñecemento de Galiza en Coimbra. Hai muito camiño que percorrer aí e debemos ir aos poucos, a modo, pero nesa dirección. E iso penso que é o que fai esta plataforma que ademais organiza este concerto de música galega e portuguesa. Parabéns para os da Plataforma Coimbra - Galiza.

Ludwig Feuerbach

2008-02-01T00:17:00.000+01:00

Ludwig Feuerbach foi un dos grandes pensadores da Alemaña do século XIX. Menos coñecido sen dúbida que Hegel e Marx, coidamos que non menos importante no tocante a profundidade e influencia do seu pensamento. Os chamados novos hegelianos, Marx e Engels entre eles, estiveron fortemente influídos por Feuerbach. Non podía ser doutro xeito para quen se converteu no crítico pioneiro da filosofía especulativa e idealista de Hegel á que el antepuña a antropoloxía e a sensibilidade, unha filosofía materialista. A dialéctica especulativa do espírito na Historia de Hegel foi substituída en Marx pola dialéctica materialista da Historia. Antóllasenos que sen Feuerbach se cadra iso non tería acontecido. Sen dúbida Marx representa un chanzo máis na conceción material da realidade que este entende non como obxecto de contemplación e comprensión senón como actividade sensorial humana; como traballo, empregando a propia terminoloxía propiamente Marxista. A realidade segundo Marx explícase fundamentalmente a través de relacións materiais intrinsecamente vencelladas á práctica e o despregue material da actividade humana. Son coñecidas as once Teses sobre Feuerbach que publicara Marx na primavera de 1845 onde fai unha crítica aberta do materialismo de Feuerbach por consideralo contemplativo e non transformador. A derradeira das teses, a número once e máis coñecida, recolle o senso completo da devandita crítica: os filósofos non fixeron outra cousa máis que interpretar de xeitos diversos o mundo, pero do que se trata é de transformalo. Dende entón a historia do pensamento occidental terá unha nova linde que separará aos hegelianos de dereitas dos de esquerdas. Así a realidade: ¿debe ser comprendida ou transformada? Para os de dereitas comprendida, que non é máis ca outro xeito de dicir: xustificada. Dito doutro modo: todo o real é racional. En troques para os de esquerdas a realidade debe ser transformada, sendo esta transformación a esencia e o sentido do home na historia. A razón do ser no mundo só pode ser revolucionaria; é dicir, actividade transformadora das circunstancias. Dito doutro xeito: Todo o real debería ser racional. É algo así como que os dereitas defenden que xa estamos onde debemos estar e os de esquerdas que aínda non chegamos a tal lugar. Dabondo semellante se facemos comparanza coa ideoloxía política de dereitas e de esquerdas. Non esquezamos que a dereita política se alimenta de xustificar que vivimos no mellor dos mundos posibles. A esquerda, en troques, debería facelo de desmontar tal falacia.

Fundación Castelao: vinte metros cadrados para o gran persoeiro galego

2008-01-24T23:18:00.000+01:00

A nova que publica o xornal A Peneira non ten perda. É sintomática do país: Fundación Castelao: vinte metros cadrados para o gran persoeiro galego. Preguntámonos: ¿ cómo a figura política máis importante no que atinxe á defensa dos dereitos nacionais de Galiza; é dicir, á defensa de Galiza como pobo pode acharse en tan cativa situación e condición ?

As primarias en Nova Inglaterra

2008-01-14T23:22:00.000+01:00

Cuestións laborais leváronnos estes días por terras de Nova Inglaterra (New England). Preguntaranse os lectores ónde queda ese lugar. Pois ben, chámanlle deste xeito ao conxunto de estados dos EEUU localizados no recuncho noroeste do país. Son eles: Connecticut, Maine, Massachusetts, New Hampshire, Rhode Island e Vermont. As primeiras colonias de norteamérica fórono de ingleses protestantes que sentíndose perseguidos se estabeleceron nestes lares no século XVII. Foron estas colonias as primeiras que anos máis tarde, a finais do XVIII xa medradas e asentadas, amosarían a súa ambición de independencia da coroa británica. Xa no século XIX, sendo EEUU un país independente, tiveron un papel salientable no movemento de abolición da escravitude, sendo tamén o lugar onde agromarían as primeiras obras das nacentes literatura e filosofía americanas e onde ademais de ser pioneiros da educación pública tamén o foron da revolución industrial. Non estraña que estados como os de Massachusetts leven escrito nas matrículas dos automóbiles: “the Spirit of America”. A familia Kennedy que tanto representou na política dos EEUU durante o século XX tamén tiña o seu asentamento en Massachusetts, neste caso formando parte da importante enxurrada migratoria de irlandeses católicos que fuxían da fame e da represión inglesa do XIX. No tocante ao político son estes estados proclives ao partido demócrata: Al Gore gañou no 2000 en todos eles agás en New Hampshire e no 2004 John Kerry fíxoo en todos. Velaí a importancia das eleccións primarias (aquelas que decidirán quén ha ser o candidato da cada un dos dous partidos) que se celebraron a semana pasada neste estado de New Hampshire. Pola banda demócrata Hillary Clinton con 39% e Obama con 36% foron os máis votados, e pola banda republicana McCain con 37% e Romney con 31%. Particularmente interesante será a loita que manterán Clinton e Obama (este último viña de gañar no estado de Iowa, lindante con Nova Inglaterra, con 38% por 28% de Clinton). O país parece decidido a pechar o derradeiro ciclo republicano –cun resultado nefasto no político, social e económico- para entrar nunha nova xeira demócrata. A min gústame Obama porque o seu discurso apunta a priori cara a transformacións de fondo sobre o xeito en que USA debe ser xestionada interior e exteriormente nos vindeiros anos, pero os compañeiros de traballo lembráronme que hai unha lei determinante naquel país e, xa que logo, naquelas eleccións: the money low. Gaña quen máis cartos recada durante a precampaña. Segundo iso Clinton debería ser a gañadora. O resultado terémolo en seis meses: muller ou home de cor. En calquera caso unha novidade para aquel país. Iso si, non perdamos de vista aos republicanos que coido poderían contar cunha oportunidade se Guliani volve tomar posición na carreira electoral.

Españolismo e Lusismo: intereses comúns

2007-12-22T23:59:00.000+01:00

A semana pasada Francisco Rodríguez demandaba ao executivo de José Luís Rodríguez Zapatero, a apertura da emisión libre da Radio Televisión Portuguesa (RTP) no territorio galego. A petición de Francisco Rodríguez é unha vella reivindicación arelada por todos os galegos e galegas que cremos nunha Galiza aberta ao mundo e universal, enxertada na península ibérica en pé de igualdade disposta a dialogar coas outras linguas e culturas para arrequecerse con elas. Especial relevancia teñen a lingua e a cultura portuguesas para nós galegos, simplemente polo feito que galego e portugués comparten unha orixe propia e son a ferramenta de comunicación dese espazo cultural formado por Galiza e mailo Norte de Portugal, a vella Gallaecia que hoxe se proxecta no futuro como eurorexión. Precisamente estes días a asociación cultural Ponte nas Ondas está a poñer en marcha de novo a campaña para obter o recoñecemento da Unesco como Patrimonio Inmaterial da Humanidade para o espazo cultural, histórico e lingüístico do galego-portugués: a Galiza e o Norte de Portugal. Esta loita polo recoñecemento e polo achegamento de Galiza e Portugal ten dous inimigos evidentes: chámanse españolismo e lusismo. O primeiro manifestábase, a través do líder da oposición nas Cortes de Madrid, Mariano Rajoy, dicindo que a el lle perocupa máis que o castelán estea ben protexido nas escolas das comunidades plurilingües. Pola súa banda o xefe do executivo, o socialista Zapatero, non desbotaba a petición do representante do BNG se ben aludía ás dificultades técnicas, xurídicas e económicas ¿A quen quere enganar o presidente do goberno español cando nos fala das devanditas dificultades en pleno século XXI? Non menos cambadelas han poñer na lusitana Lisboa, xa vimos o que están a facer co AVE Porto-Vigo, sempre moito despois do Lisboa-Madrid. Lembremos tamén que hai uns meses a UE designou a Badaxoz como a cidade onde asentar a sede do secretariado técnico que xestiona os programas de cooperación transfronteiriza entre España e Portugal. Unha decisión impulsada dende Lisboa por mor de non dar pulo a calquera vontade autonomista de Oporto. Fixemos reflexión do feito neste invando vagalumes. E é que o españolismo e mailo lusismo teñen intereses comúns que pasan por frear o reencontro entre a Galiza e mailo Norte de Portugal.

Xardón, acivro, acibreiro, acebiño, acevo, acibeira ...

2007-12-13T22:56:00.000+01:00

Na terra ancaresa hai moitos Xardóns, tamén chamado: acivro, acibreiro, xardón, acebiño, acevo, acibeira, acivreiro, acibra, acibreira, cebro, escornacabras, rascacú, vellebrán, xando, xardeira, xardo e xardón por suposto.

Comparto a reflexión da ligazón atopada en internet e fago rescritura dela aquí: "que no idioma galego teña tantos nomes, demostra varias cousas claramente: primeiro a importancia desta árbore para os galegos. Son moitos nomes e en moitos lugares. Segundo: a importancia da lingua galega, como unha lingua rica é única."

Fermosa árbore de folla perenne que forma parte do patrimonio natural de Galicia. É habitual nos lugares altos, resiste moi ben o frío, en Galicia á marxe da terra ancaresa tamén é común por exemplo en Cabeza de Manzaneda e en Chandrexa de Queixa.

Brasil, mostra a tua cara

2007-12-05T02:06:00.001+01:00

Fiquei muito emocionado ao ver que no mapinha coa origem dos leitores do Invando Vagalumes aparecian puntinhos do Brasil. Lembrei entao aquela cançao, penso que de campanha eleitoral, a dizer: "Brasil, mostra a tua cara, quero ver quen paga para que a gente fique assim, ...".

E fiz este esforço por escreber (con segurança que con muitos erros) en Brasilero. Uma homenagem aos leitores Brasileros e uma homenagem para ese pais fermoso e incríble que é o Brasil, como diz a outra cançao: "moro, nun pais tropical, abençoado por Deus e bonito por natureza, mais que beleza, ohh la la, ohe, ee, ohh la la ... !!

Miguel de Cervantes Saavedra, ¿galego ou catalán?

2007-11-20T23:05:00.001+01:00

Despois de observar que os da Fundació d'Estudis Històrics de Catalunya andan a defender a posible orixe catalana de Miguel de Cervantes Saavedra púxenme en disposición de enviarlles a seguinte misiva na que apunto argumentos a prol da orixe galega da figura fundadora da literatura castelá. A carta está en lingua catalana pero non vos traduzo porqué penso que é moi interesante para os que non tedes contacto con esta lingua que o teñades e que a coñezades. É unha lingua moi rica e de moitos matices, tanto lexicais como fonéticos. Vaia, un tesouro como o galego.

Srs. de la Fundació d'Estudis Històrics de Catalunya,

he vist en la seva web la referència que fan al possible origen català d'en Miguel de Cervantes Saavedra. És difícil realment defendre aquesta tesi des del punt de vista antroponímic tenint en compte que:

- Cervantes és un topònim gallec.
(El Concello de Cervantes és el primer situat a Lugo venint del Bierzo-León cap a Galícia.
En gallec Cervantes té un significat exprés: "Terra de Cervos").

- Saavedra és també d'origen gallec.
De fet Saavedra en gallec vol dir "sala vella", com Pontevedra vol dir "ponte vella".
Tot i que són formes en desús en el gallec actual, no així en el gallec de l'edat mitjana.
D'altra banda és sabut que el llinatge Saavedra és molt antic a Galícia.

Els hi recomano aquest l'article que hi ha a internet.

I també els estudis respecte de l'origen gallec de Miguel de Cervantes Saavedra (concretament origen a la província de Lugo), que va fer el genealogista Manuel Julio Platero Campo.

Tampoc perdin vostés de vista que el propi Miguel de Cervantes Saavedra, al començament del capítol trenta-nou de El Quijote diu:

"...en un lagar de las montañas de León tuvo principio mi linaje, con quien fue mas agradecida y liberal la naturaleza de aquellos pueblos todavía alcanzaba mi padre fama de rica, y verdaderamente lo fuera si así se diera maña a conservar su hacienda como se daba en gastarla...".

Aquestes muntanyes a les que fa referència serien les que hi ha entre el Bierzo-León i Galícia.

El propi Padre Sarmiento, com saben un dels grans ilustrats del segle XVIII, sentenciava:

"...Cervantes y Saavedra, no pudo ser su linaje primitivo del Reyno de León, sino del Reyno de Galicia...".

M'agradaria que tinguessin tota aquesta informació en compte alhora de fer un judici sobre la catalanitat de Miguel de Cervantes Saavedra, perqué realment seria un cop excesiu de ridiculesa que acabèssim defensant la catalanitat d'algú que tindria l'origen en una altra de les nacions sense status d'Estat de la península.

Segurament que si l'historiografia oficial espanyola no vol que es faci llum al voltant de la possible catalanitat de "Cristòfor Colom / Cristobal Colon" tampoc no vol que es faci llum al voltant de la galleguitat de "Miguel de Cervantes Saavedra", ara bé s'hi mofaria en veure una reivindicació historiogràfica que atribuïs una catalanitat errada a la figura fundadora de la literatura castellana.

Rebin una cordial salutació.

Cuixart é morto

2007-11-14T23:00:00.000+01:00

Fágome eco do artigo de Méndez Ferrín sobre o pintor catalán falecido Modest Cuixart i Tàpies. De todo o aló referido, ben interesante, entresaco este paragrafiño que nos dá conta do coñecemento que tamén ten da vida cultural catalana Ferrín:

"... formou parte (últimos cuarenta/primeiros cincuenta) do grupo Dau al Set, que soa a Dada, barceloní e de expresión lingüística catalanizante. Como todos os seus membros (Tápies, J.J. Tharrats, Arnau Puig...) practicou unha sorte de biculturalismo francés-catalán, sen pasar pola alfándega de Madrid. Próximo a eles andaba o teórico e poeta Juan Eduardo Cirlot e dentro deles o xenial creador Joan Brossa, a quen tanto quixemos en vida. Lonxe, moi lonxe, os Goytisolo, Gil de Biedma, Barral...O surrealismo era unha vía tentadora na Cataluña con conciencia de ocupación militar desde 1939. "

Remata o artigo Ferrín con ton humano e fraternal: "Modest Cuixart foi un home profundo e próximo cuxa morte nos atristura".

O búlgaro que temía a Catalunya

2007-11-08T22:34:00.000+01:00

Fago tradución do artigo de Pilar Rahola no Periódico de Catalunya

A escena é anódina. Chofer de hotel recolle hóspede para levar ao aeroporto de Madrid. Hóspede pregunta por tempo. Chofer pregunta procedencia. E, coñecidas as orixes, el, búlgaro, eu, catalá, o diálogo convértese nun impresionante furacán que descarrega medos e prexuízos sobre o meu santo país, a miña santa lingua e o meu menos santa paciencia. Barcelona é bonita, pero os nacionalismos son malos. Queren impoñer o catalán. España se rompe por culpa nosa. Na treboada, consigo abrir o paraugas e farfullo algunhas defensas, pero o meu amado búlgaro é un guerreiro forxado nas mellores mañás de COPE, e está blindado diante da capacidade sedutora do inimigo. Non hai discusión: os cataláns son intolerantes, perigosos secesionistas e fanáticos lingüístas, e o único bo é que Barcelona é bonita. El viría a traballar, pero en Barcelona hai cataláns. De xeito que lle aconsello vivamente que se quede en Madrid, que en Catalunya todos somos polacos e non búlgaros, e iso se paga. Remata: os nacionalismos son unha lacra para España. Cando lle digo que foron nacionalistas cataláns e vascos os que se puxeron ao encabezamento da loita pola democracia, lánzame unha mirada retadora, polo retrovisor: ademais de catalá, mentireira. Naturalmente, os seus coñecementos da nosa historia superan os meus. A educación bríndanos, finalmente, un desolado saúdo cando chegamos ao aeroporto. Ambos estamos deprimidos e cabreados. No avión leo a entrevista co presidente Montilla: "Catalunya non está nin deprimida, nin cabreada". Como eu, pero ao revés. Debe de ser que non coñecen o meu búlgaro. Sen embargo, o presidente ten razón. Catalunya continúa coas súas cousas, bastante allea á diana que lle puxo a España negra, a mesma que sempre a sobpuxo, a mesma que sempre a utilizou para azuzar o medo e o estómago. Pero a diana existe e está chegando ao delirio. Pensen no meu amado chofer. Naceu en Bulgaria e non fai moito tempo que está en España. Pero xa aprendeu o que é substancial: que os cataláns teñen cornos. Sen dúbida, a Brunete mediática é unha grande escola de integración.

Galegos na Diáspora

2007-10-23T22:44:00.000+02:00

O fotoxornalista Delmi Álvarez que en 1990 encetou un extraordinario proxecto para fotografiarnos a nós, os galegos da diáspora, ofrécenos agora na rede este video que vén a ser un complemento do seu traballo fotográfico. Non nos cansamos de dar as grazas a Delmi polo seu traballo, por ter recollido de maneira tan extraordinaria eses rostros de homes e mulleres que habitan nos lugares máis variados do planeta. Mulleres e homes de Galiza no mundo. Aproveitamos tamén para lembrar aquí o monográfico e A Galiza global: as galegas e os galegos no mundo (I) editado polo Foro Cívico Galego de Barcelona, un traballo que achega un ollada diferente sobre a Galiza da diáspora.

Quen teme o Reintegracionismo ?

2007-10-17T22:34:00.000+02:00

Sen sermos nós partidarios do reintegracionismo strictu sensu. Defendendo un espazo propio para a lingua galega, porque isto é defender tamén un espazo propio para Galiza no mundo, particularmente no mundo "Galusófono" onde temos o dereito e deber de existir, quédome do artigo publicado en vieiros por Mauricio Castro con título Quen teme o reintegracionismo?, coas seguintes propostas que eu fago miñas :

Ponhamos alguns exemplos:
- Que essência do nosso idioma se veria ameaçada pola difusom gratuita e generalizada dos meios de comunicaçom (televisons e rádios) portugueses no conjunto do território galego ?

- Porque a Administraçom autonómica nom segue os passos da estremenha, situando a Galiza à frente no ensino do português em escolas oficiais de idiomas e como segunda língua estrangeira no ensino secundário galego?

- Que impede inclusive incorporar o estudo do português como parte dos programas oficiais de Língua Galega nos diferentes níveis educativos, garantindo assim, em poucos anos, umha competência generalizada por parte de toda a populaçom galega?

- Seria tam difícil estabelecer acordos com administraçons e empresas informáticas, editoriais e audiovisuais para que a Galiza fique incluída na distribuiçom de materiais em português, que nos evitem pagar a portagem do espanhol para aceder a produtos culturais e tecnológicos de todo o tipo, já existentes na nossa língua?

Así que defendendo sempre a independencia de Galiza, a política e a lingüística, propoño eu tamén estas medidas de achegamento entre Galiza e Portugal, entre o Portugués e o Galego, como necesarias no proceso de consolidación dun espazo nacional propio onde o Galego teña tamén o seu lugar na "Galusofonía".

Vivamos como galegos

2007-10-06T00:11:00.000+02:00

O anuncio de GADIS para a TVG representa un xeito positivo de vernos. Fainos ben falta a autoestima. Benvida sexa! Vivamos como galegos, que é un inmellorable xeito de vivir, e eu engadiría: sexamos e sintámonos orgullosos de ser galegos porque o noso país ten un patrimonio histórico, cultural e lingüístico que tamén é case inmellorable. Vivamos como galegos! Sexamos galegos!

Quen teme a literatura galega?

2007-09-21T23:15:00.000+02:00

Volvemos a poñer información neste Blog despois dunha longa tempada sen facelo. Atopamos este artigo de Xavier Cordal en Vieiros, Quen teme a literatura galega? que ben nos fai entender que o espazo da literatura galega é un territorio liberado. Hai case 150 anos que que Rosalía, de quen atopamos este retrato diferente que encabeza a entrada pola rede, encetara cos seus Cantares Gallegos un proceso de liberación que está a piques de cumprirse plenamente: Galiza fai literatura de prestixio maiormente en galego. Sabemos logo que para liberar outros espazos han pasar anos, non desistimos e esperamos.

Avesedo e solleiro

2007-07-20T00:04:00.000+02:00

Reiniciamos o contacto co noso blog do mesmo xeito que o iniciaramos hai un tempo. A palabriña é: avesedo -ou avesío -aadx-. Que non recibe, ou que recibe pouca, luz do sol [terreo].

"Neste lugar avesedo a xeada dura meses".
"No inverno a nosa agra é un avesío"

SIN. sombrío, sombrizo.
ANT. solleiro. Tamén s.m.

Gústame case tanto o antónimo: solleiro.

"Neste lugar solleiro de seguida marcha a neve"
"No verán no se para coa calor nesta agra solleira"

Unha aperta para todos os amantes das palabras. Sobre todo das palabras perdudas.

Homenaxe aos votantes

2007-06-10T21:22:00.000+02:00

"A esquerda e o nacionalismo votante espera dos partidos vencedores unha política municipal contraria ao neoliberalismo", interesantísimo artigo de Méndez Ferrín sobre o resultado das municipaisen Galiza.

Municipais en Cervantes

2007-05-31T22:24:00.000+02:00

Cervantes - Lugo Resultados do 8 de maio de 2007

Total votantes ----- 1351 --- 58,84%
Abstención --------- 945 --- 41,16%
Votos nulos --------- 11 ---- 0,81%
Votos en blanco ----- 11 ---- 0,81%

Concelleiros a elixir: 9

Candidaturas ---- Votos -- Concelleiros

PSdeG-PSOE ---- 858 (64,03%) -- 6
PP --------------- 317 (23,66%) -- 2
BNG ------------- 154 (11,49%) -- 1

Aprendendo catalán en Galiza

2007-05-18T23:37:00.000+02:00

O meu amigo Eduard fixo moito por dar a coñecer a cuestión galega aquí en Catalunya e agora está a facer moito por dar a coñecer a cuestión catalá en Galiza. Para quen poida pensar que os galegos non están interesados en Catalunya velaí eses 20 alumnos que cada venres, despois de ir ben cansos das clases da semana, esperan por esas dúas horas que lles han permitir, co tempo andado, achegarse á lingua de Salvador Espriu e Miquel Martí i Pol, por citar a dous dos máis sobranceiros poetas da litaratura catalana. Eu acordo que foi aló polo 1980 cando, recén chegado a este país, empecei a aprender catalán nun Instituto dos Nou Barris de Barcelona. De especial lembranza a profesora de 3eiro de BUP que nos poñía poesias de Ausias March na voz do grande Raimón:

Veles e vents han mos desigs complir,
fahent camins duptosos per la mar.
Mestre i ponent contra d'ells veig armar;
xaloch, levant los deuen subvenir
ab lurs amichs lo grech e lo migjorn,
fent humils prechs al vent tremuntanal
qu·en son bufar los sia parcial
e que tots cinch complesquen mon retorn

A roupa aínda está lenta

2007-05-14T00:21:00.000+02:00

Velaí a outra acepción, a menos coñecida no galego, para a palabra lenta (o) en galego. "A roupa aínda está lenta"; é dicir que non secou aínda. Está humida a roupa, xa que logo deixarémola un anaco máis ao sol para que seque. Dinme que hai poucos días xente galega que vive fóra do país chegou a algún punto xeográfico da parte oriental de Lugo, e aló escoitaron a unha muller maior que dicía da roupa pendurada que estaba lenta. Non a comprendían. ¿Como pode estar unha cousa quieta lenta? Nin lenta, nin rápida. A explicación é evidente: o léxico galego dos maiores é moito máis rico e ao mesmo tempo raro para os galegos máis novos. O termómetro avisa de que algunhas cousas non van ben. Eu que ando na teima de resgatar as palabras da morte boto a andar na rede esta lenta(o) coa arela de que ao lentor da rede recupere folgos e forzas nas voces dos falantes que isto len. Lembrade que lentor tanto se pode empregar para falarmos de humidade ("o lentor da terra") como de calorciño ("o lentor da cociña").

Xostrear (xostra) ou xostregar (xóstrega)

2007-05-09T00:27:00.000+02:00

"Collín unha xesta e metinlle unhas xostregadas", a frase escoiteilla, como non, a alguén de Ancares.
No TILGA xostrear aparece só na obra de Don Ramón Otero Pedraio, O señorito da Reboraina.
No Franco Grande, a xostra ou xóstrega é unha vara delgada. Velaí xostrear ou xostregar, que é a acción de pegar ou dar golpeas coa xostra ou xóstrega.

Parece estar ben recollida a palabriña. Así que non deberiamos desacougar. Cómpre engadir que non se debería confundir con xostro, que é o que se di de alguén que pasivo -o que agora dicimos como que non se inmuta-.

"Nós tamén queremos ser multimillonarios"

2007-05-04T23:47:00.000+02:00

(Imaxe: non é Marbella, non é Peñíscola, non é Salou, non é Lloret de Mar, ... si, si, trátase de Sanxenxo, tamén se pode empregar o termo "Sanjenjo" de Don Mariano que seica pasa o verán por aló)

A reflexión que nos achega Manuel Rivas neste artigo sobre a depredación urbana en Galiza déixanos en parte estarrecidos, ao comprovarmos cantos hai que queren vender o país a calquera prezo, e en parte esperanzados ao ver que moitos, e dende hai tempo, defenderon e defenden o lema de Galiza non se vende. Para uns o país -e o mundo enteiro- é un instrumento ao servizo dos seus intereses e para outros é algo que cómpre respectar por enriba do interese particular e privado. Até o de agora os que queren ser multimillonarios, e que xa seguro son millonarios, facían e desfacían ao seu xeito e enchendo os petos, pero este goberno estalles a botar un pulso. A cousa está que arde pero neste caso non teñen algo semellante ao monte que queimar, así que xa veremos por onde saen.

Parques temáticos, ou como baleirar a identidade ao servizo do mercado

2007-05-01T20:37:00.000+02:00

Calquera que teña ido a un destes parques temáticos que nacen e se reproducen coma cogumelos polo conxunto de Europa, nun inquedante arremedo do american way of life, terá percibido como neles se empregan determinadas identidades e elementos culturais como produtos de lecer -enterteiment- ao servizo do mercado. Estes días visitamos por primeira vez PortAventura, unha resistencia que durou preto de 14 anos tendo en conta que foi aló polo 1993 cando se inagurou este parque. Na distribución por temas do parque atopamos escenarios adicados, entre outros, á: Polinesia, México ou China. Supoño que poucos son os Polineses, Mexicanos e Chineses que visitan o parque aínda que algún debe haber. Digo eu se se preguntaran: ¿que ten isto que ver co meu país? Sobre todo porque entendemos e supomos que nada de nada. Curioso funcionamento da industria do lecer que precisa de elementos culturais e identitarios para despois baleiralos e poñelos á venda. Os elementos culturais, as identidades, funcionan para esta industria como os adobíos con que vender o produto. Tanto ten de que adobío se trata, abonda que teña unha boa dose de exotismo ou que teña sido elemento de guión cinematográfico (Far West, for instance). Ao cabo quen se diverte do que precisa é de que lle vendan o produto envurullado con musiquiña e outras cousas graciosas e excitantes nun exercicio de absoluta superficialidade. Un elemento necesario e central, o da superficialidade, no mundo do consumo. Unha visita a un parque temático é oportunidade para vermos e reflexionar sobre o mundo proposto polas world wide enterteiment enterprises: divírtanse e consuman que todos seremos felices.

Queipo: o libro como eco colectivo

2007-04-26T18:44:00.000+02:00

A Xavier Queipo hai que, sobre todo, lelo. Porque é un dos bos escritores que ten a nosa literatura. Agora vén de facer unha achega no portal de cultura galega onde reflexiona sobre a lectura e o libro como eco colectivo: "Hai tempo que sei que os meus libros non os escribo eu só. Como refería Siddhart Dhanvant Shanghvi no seu capítulo de agradecementos, non é infrecuente que moitos escritores sintan un abraio especial ao reler os seus escritos. Senten así na propia pel o eco dos que os precederon e, se esa licenza é permitida, daqueles que os van continuar. Quizais por iso, algúns autores –se cadra sabios, se cadra non- néganse a reler os seus textos, con resultados empobrecedores para futuros traballos." Fermosa reflexión de Queipo que nos achega a dimensión metafísica do oficio de escribir. Comparto plenamente o que di Queipo, porque escribir é sempre un exercico de trascendencia: isto é, de recoller do noso pasado e presente para poñelo no futuro. Tamén así é a vida.

¿Por que vagalumes e non cagalumes?

2007-04-17T22:24:00.000+02:00

Escribiume un amigo de meu nacido aquí en Barcelona, e de familia catalana, que anda por Santiago estudando Filoloxía Galega - o que xa ben di que se trata dun "rara avis"- para falarme dos vagalumes. Segundo me conta na clase estiveron estes días a darlle voltas á palabra “vagalume”. Falouse, explícame, das moitas maneiras que hai na Galiza para referirse a este bechiño que ten lume no cú, nomes como “lucecú”, “lucencú”, etc. Coido, isto dígoo eu, que unha vez nun artigo Manuel Rivas dixera que estaban contabilizadas no galego ao redor de cen formas diferentes para referisse ao bechiño. Díxose, segue a explicar o meu amigo, que a palabra “vagalume”, a pesar de ser xeograficamente moi pouco extendida, foi a que triunfou no estándar e na literatura por mor da súa expresividade e beleza. E é que, de feito, é un eufemismo de “cagalume” , como se di en moitos sitios tamén, aínda que “vagalume” é como máis fino. Entón, dime el, lembrou do nome deste deste blog de meu: fun pensando no teu “invando vagalumes”! Engade despois o meu amigo que tamén hai un detalle moi curioso: en Portugal a palabra máis extendida era “cagalume”, ata que un día os lingüistas portugueses, e non é broma, decidiron chamarlle “pirilampo”!, así inventando o nome coa unión dos termos piros (lume) + lampei (levar), do grego, é dicir, aquel animal que leva o lume; é moi curioso o que dá de si un vagalume, non si?, remata o meu amigo. Entón pregúntame cómo lle chamamos en Ancares: na aldea de miña nai cando menos, contéstolle, e que eu lembre coido que é "vella de noite". Sen dúbida fiquei agradecido coa achega erudita, ao redor da palabra vagalume, que o meu amigo me mandou. Tanto así que decidín compartila convosco.

Diáspora, saquiña de votos

2007-03-31T21:39:00.000+02:00

(Angela Vidigal "Paisagem con ex-votos")

Cada vez que chegan eleccións á Galiza territorial a diáspora galega residente fóra do estado español encádrase no punto de mira dos políticos da Galiza territorio. Se temos en conta que, tal e como reflicten estes días os xornais, o voto emigrante decidirá a alcaldía en máis de 50 municipios galegos e pode condicionar o goberno en outros moitos, non é de estrañar que se produza tal desembarco de políticos nos lugares máis representativos da emigración galega na procura dunha saquiña que amañe resultados. Para os que habitamos na Galiza global, afastados do territorio, este repetido episodio de mercadeo co voto emigrante, que encetara, promovera e intensificara a anterior administración galega, resúltanos especialmente triste. A sensación que temos algúns dos galegos trasterrados respecto da Galiza territorio, sobre todo aqueles que con dignidade e orgullo damos conta alí onde residimos da personalidade propia e diferenciada de Galiza, é de auténtico fraude. Preguntaranse: ¿por que?. Simplemente porque algúns de nós –non moitos, tampouco nos enganemos- traballamos durante o ano no espazo social e político dos países de acollida para que por algures alumee a personalidade de Galiza. E por desgraza para nós case sempre que isto acontence, é dicir, cada vez que gañamos para Galiza un pequeno espazo no país onde vivimos a repercusión no territorio é ínfima, por non dicir inexistente. En troques, cando hai eleccións abrollan sen esforzo os e as de Bos Aires, Montevideo, Caracas, Suíza, Alemaña, etc. Seguimos sen aparecer os e as de Barcelona, Euskadi, Canarias e outros lugares do estado ¿Por que? Porque non votamos. ¿Por que uns si e os outros non? Paradoxos que ninguén se atreve a resolver. O voto faille moito mal á diáspora xa que axuda a que esta sexa maiormente identificada coa saquiña a apañar. A min paréceme que para rematar con este mal habería que crear unha circunscrición electoral propia para a diáspora e darlle o voto á emigración nas xerais e nas autonómicas por esa circunscrición. Os galegos que residimos fóra non temos porque decidir cómo se xestiona a Galiza territorial, ao que temos dereito, penso eu, é a decidir cómo se xestiona aquelo de Galiza que non ten que ver cos cotiáns problemas dos que habitan no territorio, que son cousas como: a proxección exterior da lingua e da cultura galegas, o tipo de presenza e de xestión que fai a Xunta nas comunidades do exterior, os recursos para atender determinadas necesidades que, por diversa circunstancia, teñen esas comunidades exteriores, etc. O voto na diáspora tal e como está concibido a día de hoxe, lonxe de axudar á construción dunha Galiza global cohesionada e consciente, reduce o papel da Galiza extraterritorial ao dun suxeito pasivo, ao espazo do mercadeo partidista imposto dende a Galiza territorio. ¿Para cándo un cambio de verdade na política de emigración da Xunta? Moito nos tememos que, mentres haxa voto controlado e suculento, para nunca.

É un burro tarasco, non se deixa montar

2007-03-27T21:54:00.000+02:00

Como vén sendo común neste blog adoito a botar palabriñas desas ben enxebres. Esta escoitámoslla á Dorinda na aldea de miña nai. Unha desas poucas señoras resistentes que habitan a Galiza rural de alta montaña. Dorinda ten un burro, pero o animal non se deixa montar nin agarimar. Así que ela di que "o burro é tarasco". Tamén aplica, como non, ás persoas, que hai moitas ben tarascas tamén.

Santiago Casares Quiroga

2007-03-23T13:24:00.000+01:00

Manuel Rivas publica hoxe no país un artigo sobre Santiago Casares Quiroga. Del entresacamos o seguinte parágrafo: "Por que foi tan odiado Santiago Casares Quiroga? Por que esa xenreira inexplicábel que levou a algúns a querer borralo do rexistro do nacemento, do libro dos humanos? Penso que é unha boa pregunta agora que a maledicencia e a produción de odio volven a ser unha profesión cualificada e que conta co plácet episcopal. Quizais o que máis odiaban nel os reaccionarios é que non fora un dos seus. Saber que nunca o sería. O home rico, que vestía de dandi, que tiña iate e auto descapotábel, casado cunha modista fermosa como unha Gloria (Swanson), era un humanista, que amaba máis o saber que os cartos, que se afastaba da vida social dos preeiros da ignorancia, a grosería e a violencia. O odio, a fabricación do inimigo, é unha compoñente nuclear do autoritarismo, e nel non soportaban a firmeza democrática, á lealdade á República. Nin tampouco o agarimo que lle tiña a xente do pobo: defendera como avogado os obreiros libertarios na dictadura de Primo de Rivera. E cando se puxo en marcha a maquinaria da nova dictadura, a que provocou o holocausto español en nome dunha santa cruzada, el encarnaba o Estado liberal, de Dereito, fronte ao Estado criminal."

Xergo

2007-03-20T23:51:00.000+01:00

Escoito de miña nai que a parede está xergada; é dicir, que non está dereita. Sabiamos polo diccionario que xergo designa aos que "empregan a man ou o pé esquerdos" para facer as cousas do cotián: escribir, comer, etc. Calquera ía pensar que neste século das tecnoloxías a palabriña, que por certo deberiamos empregar para non perder o léxico propio, serviría tamén para darlle nome a unha empresa, coido que de papel nalgún dos países nórdicos. Se cadra aló xergo é algo así como papel, ¿calquera cho sabe?. Ah!, por certo, o "pitcher" da imaxe é xergo.

Borgia (ou ben Borja), os valenciano-cataláns na Santa Sé. ¿Unha Igrexa Patrimonializada?

2007-03-16T18:44:00.000+01:00

Vimos de ver o filme dos Borgia , gustóunos a ambientación que cremos recrea ben a época, as interpretacións de Lluís Homar como Rodrigo Borgia e tamén motio a de Sergio Mencheta como César Borgia. A historia desta familia da nobreza valenciana, promovidos por Jaume I polos favores prestados durante a conquista de Valencia, e que con posterioridade pasan a Roma coa decidida vontade de constituír no seo da Igrexia un Reino propio, é fascinante. Un exemplo do que debeu ser o mundo do Renacemento italiano e os seus reinos xunto coa puga de Francia e España polo control de Nápoles. César Borgia encarna ao home "maquiavélico", non por outra cousa din que a súa traxectoria política e militar foi admirada polo mesmo Maquiavelo, quen a empregou para inspirar a súa obra más importante: "O príncipe".

Entre Lisboa e Madrid nunca estará Galiza

2007-03-09T23:23:00.000+01:00

Entre Lisboa e Madrid non está, e nunca estará, Galiza. Agora tócalle a quenda de mediar a Estremadura. A UE vén de designar a Badaxoz como a cidade onde estará a sede do secretariado técnico que deberá xestionar os programas de cooperación transfronteiriza entre España e Portugal. Disque nesta decisión actuou, e ben, o interese portugués-lisboeta (recoñecido tamén como luso) por mor de non dar pulo a calquera vontade autonomista de Oporto. Lusitania e Gallaecia seguen a loitar neste caso dentro das lindes portuguesas e a vitoria segue a ser lusa. Supoñemos que o interese lisboeta e a pouca, por non dicir nula, influenza do goberno Galego no de Madrid explican cómo unha cidade como Vigo, estratexicamente moito mellor situada e moito máis forte economicamente, perde unha oportunidade tal. Gallaecia dividida en dous estados ficou esnaquizada, e tamén descabezada politicamente, aló polo 1140. Afonso Henriques fixo nacer Portugal mais non para Gallaecia senón para Lusitania. Na outra beira Xelmírez pactou coa coroa de Castela-León a renuncia á independencia do Reino de Galicia coa condición de conseguir o seu afortalamento persoal ao redor da sé metropolitana de Santiago. Alí remataba o poder político dos galegos; poder que fóra hexemónico dende o século V deica o XII na parte occidental da península ibérica. Xa que logo, dende o XII deica aos noso días Gallaecia será entidade marxinada, a unha e á outra beira do miño (que non se enganen os galego-portugueses). Da beira de alá manda Lisboa e da beira de acó Madrid. E entre Madrid e Lisboa nin estivo, nin está, nin estará nunca a Gallaecia, ese enorme espazo físico, cultural-lingüístico e espiritual que existe con anterioridade á época cristiá e que na súa chegada identificaran perfectamente os romanos para constituílo como provincia administrativa no imperio aló polo 285 d.C; dándolle desta maneira a súa primeira formalidade política. Temos necesidade de Gallaecia non só polo que representa de acervo cultural histórico senón polo que supón cara ao futuro. A eurorexión Galiza-Norte de Portugal, unha nova Gallaecia administrativa –recortada respecto da romana, pero erguéndose por enriba dos ideolóxicos lindeiros de estado-, está a traer unha realidade económica que, malia os atrancos de estado –lisboetas e madrileños-, rexurdirá tamén como realidade lingüístico-cultural. Para entón, e non queda moito, deberiamos recuperar a cabeceira política, senón corremos o risco de ficar novamente nas marxes e xa levamos deste xeito tempo dabondo.

Palabras, palabras, ...

2007-03-08T00:12:00.000+01:00

Eu empecei este Blog practicamente facendo lexicografía, unha tarefa apaixonante. Supoño que a conciencia da nosa debilidade aínda a fai máis: cántas veces teño escoitado aquelo de que cada velliño que morre leva consigo unha morea de palabras e expresións dificilmente resucitables. Agora veño de coñecer este outro Blog de falares na nossa lingua onde se fai recolleita lexicográfica dunha e doutra beira do miño. Moi interesante e recomendable. A lexicografía comparada galego-portuguesa aínda está en cueiros, esperemos que no futuro nos traia moitas boas novas.

Manuel Rosales, oito veces gañador da Marathon de Nova York

2007-03-05T18:29:00.000+01:00

Souben deste pequeno-grande home hai anos. Debeu ser aló polo 1997, cando tivemos a sorte de percorrer os 42 na grande mazá. Resulta que este galego nado en Marín e de profesión mecánico gañou na súa categoría 8 veces a mítica Marathón de Nova York. Dende este Blog o noso pequeno contributo ao coñecemento e recoñecemento deste home que pasará á historia por ser quen máis veces gañou a Marathon de Nova York na súa categoría. Por certo que Manuel ten 71 anos e este ano volve correr. Desexámoslle o mellor. Neste artigo de La Voz podedes atopar unha pequena biografía de Manuel Rosales

Retorno e desencontro

2007-02-26T22:30:00.000+01:00

O que vive desposuído da cousa sentida está condenado a idealizala. E canto máis arredada no tempo -que é o espazo da memoria-, canto máis desposuído dela, maior é a idealización. Se cadra aplicaría unha fórmula física ao devandito sentir: a magnitude da idealización é proporcional á distancia temporal respecto da cousa mitificada. Por iso o reencontro é sempre unha experiencia de frustración. Unha neurose que cortada de súpeto non ten tempo para sandar. Quen habita entre pantasmas non se pode axeitar á realidade nun chisco de ollo. O retorno é sempre un desencontro. Nestes días soubemos que unha obra co título de “Psicopatoloxía do retorno” dos psiquiatras Alexandre García-Caballero e Ramón Area Carracedo, acadou o premio de ensaio Ramón Piñeiro. A obra fala diso: das pantasmas dos retornados, do seu desencontro, da súa neurose. Nunha entrevista a un dos autores lemos: "Moitos dos nosos emigrantes teñen a sensación de que sobran, de que non hai lugar para eles. E pensamos que están trabucados. Afeitos como están a gañar o pan en situacións de libre competencia, valoran os méritos e o esforzo persoal máis que cousa ningunha, ese é o cerne da súa identidade. Unha identidade que é allea á nacenza, construída a pulso arredados do lugar de orixe ”. Dicía o poeta que habitamos na nosa infancia e debemos ser, engado eu, da nosa madurez. Para quen a infancia está nun espazo diferente da madurez sempre haberá un desacougo, unha fractura, porque rehabitar a infancia é unha das irracionais arelas de todo humano. Pero cunha identidade e unha esencia diferentes é sempre unha desesperación. Se cadra, ao cabo, o mellor sexa seguir habitando para sempre entre pantasmas.

Santa María do Castro

2007-02-17T23:03:00.000+01:00

A consellaría de Cultura vén de publicar e pendurar na rede unha, penso que interesante e ben lograda, Guía de Castros de Galiza e Noroeste de Portugal . Tal e como afirman no limiar de presentación: "Por primeira vez pódense encontrar nunha única publicación castros a ambas as beiras da actual liña divisoria entre Galiza e Portugal. Nese senso supón un avance importante sobre outras publicacións precedentes por facer explícita de maneira conxunta a realidade cultural que, hai hoxe máis de 2000 anos, estaba presente nos nosos territorios." Demostrando este símbolo da cultura material o que xa sabiamos: que a Nación histórica, a vella Gallaecia remata onde remata tamén a cultura dos castros, polo sur no Douro e polo leste en territorio Asturiano, Leonés e Zamorano. Busquei nesa guía os castros da provincia de Lugo e atopei na páxina 27 o Castro de Santa María do Castro. Este castro non foi coñecido na súa etapa contemporánea até finais dos oitenta. Antes era só a parroquia do Castro (Santa María), do concello de Cervantes, coa súa Igrexa e o seu cemiterio. No ano 1966, xusto cando fixen unha longa viaxe dende a caribeña Caracas para ser bautizado nesta parroquia - alguén me trouxo pois eu non podía daquela facer viaxes tan longas-, comezou a contruísrse o novo cemiterio, con nichos de 3 andares. Daquela aínda nin rastro do Castro, agochado debaixo da terra. Lembro especialmente o 1974, camiñando dende a aldea, Bustelo, deica a Igrexa da man da miña a avoa, que levaba nos beizos o título deste blog. Porque ela non tragaba, senón que invaba despois de se quedar sen dentamia. Lembro tamén como aparecera o Castro, como xa dixen aló polos finais dos oitenta. Foi co gallo de facer una nova pista de entrada. Nunha presada de terra erguida apareceran as "casiñas". Mesmo como mo contara meu pai semellaba que estaban a falar de vivendas de ananiños. Agora sabemos que dende o mesmo século I, se cadra antes, houbo este asentamento. Sabemos que é cemiterio dende o XIV. E que dende ese máxico 1966 é un cemiterio de novos "departamentos" uns por riba dos outros. Moito do por min máis querido está soterrado neste máxico espazo que é para min o lugar máis sagrado da terra. Porque para a cultura celta -e castrexa- a terra é sagrada porque nela están soterrados os devanceiros. E, despois de todo, aínda latexa en nós o espírito celta, molde do que somos.

O país portátil e a Galicia global

2007-02-12T00:14:00.000+01:00

Manuel Rivas faise eco neste artigo dese país potátil que moitos carrexamos connosco aló onde estamos. Unha frase entre moitas das que sobrancearía do artigo de Rivas: A Diáspora, por diante. Pensando o que non se pensa na Galicia "territorial". Somos díaspora, Galiza Global, levamos o país portátil na cabeza e, sobre todo, no corazón, e dende a nosa morada "exterior" estamos a pensar o país como non se pensa dende o "territorio" ¿ Para cando a superación desa fenda ?

Escoitando atentamente ao presidente

2007-02-05T15:05:00.000+01:00

Pasou hai un tempo polo Centro Galego de Barcelona o presidente da Xunta Pérez Touriño, e a dicir pola foto hai quen o escoitaba con toda atención. Mágoa que o presidente e maila súa comitiva, esposa incluída, non reparasen en quen máis de preto lle prestaba unha enorme atención. Se cadra, non o sei, se os presidentes estivesen máis pendentes dos máis cativos a todos nos iría mellor. Claro que Clara, como os outros nenos, non vota. E iso é moito incoveniente para que sexan visualizados.

Transduriana, outro nome para Galicia

2007-01-31T21:37:00.000+01:00

Interesante artigo de Méndez Ferrín onde nos achega un feito histórico descoñecido por nós segundo o cal antes de terlle chamado os romanos definitivamente Gallaecia ao territorio teríanlle chamado Transduriana ("desde os gregos e os autores latinos máis antigos se chamou territorio de Gallaecia ou Callaecia -habitado polos Callaeci ou Gallaeci, en senso restrinxido ou lato- era chamado por Augusto: Transduriana Provincia ).

O nome recolle o feito histórico-xeográfico que concibía como unidade a terra de tras do Douro ("o nome Transduriana confírmanos que os límites xeopolíticos da Gallaecia polo Sul son os que marca o Río Douro, ou Durius. Alí remata o macizo galaicoduriense e alí termina, polo Sul, a cultura dos castros"). De ter triunfado este nome hoxe seriamos transdurianos. Case que penso que nisto a historia nos favoreceu. Galegos, soa mellor ¿non si?.

Pop Rosalía en Galician Tunes

2007-01-24T18:56:00.000+01:00

Esta imaxe pop de Rosalía tirámola do web de Galician Tunes que dende aquí recomendamos para que lle botedes unha ollada e mesmo escoitedes algunhas das músicas.

Galician Tunes is a website dedicated to promoting Galician musical culture, with information about its history, from its origins to the present day. The web offers a selection of 46 tracks that can be listened to on line, and a complete directory of Galician music resources that includes artists, companies, festivals, professional associations, organisations and official music circuits.

Parabéns para a institución promotora que por fin nos pon no mundocomo merecemos.

reNOVA GALIza en Santiago e A Coruña

2007-01-11T22:51:00.000+01:00

A revista reNOVA GALIza será presentada o vindeiro xoves 18 de xaneiro en Santiago e o venres 19 n'A Coruña. Ademais da presentación en si haberá senllas mesas redondas:

"A Galiza global no século XXI: desafíos da diáspora para a Galiza territorial" (en Santiago)
"Retos da integración na Galiza actual da cidadanía global galega" (n'A Coruña)

A cuestión da diáspora galega parece ser un elemento clave á hora de considerarmos o proxecto de construción da Galiza contemporánea e futura. En parte, cremos, o éxito do país dependerá en cómo artella e incropora toda esa enxurrada de galegos que non vivindo en Galiza (na Galiza territorial) si que están nela (de corazón e de nación). Sen dúbida todo un desafío.

Ferrol - Astano: Xosé Luís Méndez Ferrín

2007-01-03T23:39:00.000+01:00

Interesante achega da intervención de X.L. Méndez Ferrín en Solidaridade cos traballadores de ASTANO, coido que aló polo 1986, se non estou trabucado, por mor da reconversión que impuxo dende Madrid o goberno do PSOE. As palabras de Ferrín poden nalgún aspecto resultar anacrónicas xa que, por exemplo, o socialismo real do que fala é a día de hoxe unha peza de museo. Agora ben teñen o seu valor histórico e de compromiso coa clase traballadora dun dos máis afamados escritores galegos que sempre ten afirmado, como fai neste video, que emancipación nacional e social deben ir da mao xuntas.

Ranchiños en Caracas

2006-12-29T00:43:00.000+01:00

Disque unha imaxe vale máis ca mil palabras. Velaí unha foto ateigada de ranchiños en calquera dos moitos "cerros" que arrodean a cidade de Caracas. Fálase de millóns de presoas vivindo nestas casiñas feitas de calquera maneira unhas enriba das outras sen plan ningún nin cousa que se lle asemelle. Son os habitantes destes ranchiños aquí en Caracas e en toda Venezuela os que lle dan a vitoria a Chávez, porque aínda e que sexa para fornecelos de remendos foi o único presidente que se fixou neles. Ás veces gustaríame saír á fiestra e velos, como facía alá, porque forman parte tamén da miña paisaxe. Se cadra tanto como as verdes praderías de Ancares coas súas vacas rubias pacendo ¿ quen sabe ?

2006-12-23T00:23:00.000+01:00

A Nazón de Breogán, versión "flamenco"

A polémica está servida. A interpretación do Himno de Galiza en versión flamenca alporizou a algúns dos membros do Parlamento Galego na celebración do 25 aniversario, sobre todo, aos deputados nacionalistas. Escoitado este anaquín da interpretación que alguén pendurou na rede parece que esta foi fermosa e sentida. Coido que debemos comezar outra fase do noso desenvolvemento nacional que pase por non arrepiarnos sempre que escoitemos ou cheiremos algo que teña que ver con España, porque as Nacións maduras e sensatas, que é o que debemos ser, tamén saben aprezar e empregar o bo que hai nas Nacións veciñas. Mesmo empregan iso que hai de bo e aprezable para recrear a identidade propia. Ao outro chámaselle "complexo de inferioridade". Claro que nós disto do "complexo" aínda levamos dabondo nas alfándegas.

O Berro extremo. Desacougo.

2006-12-19T22:56:00.000+01:00

Quixen traer aquí este berro Edvard Munch porque é sen dúbida un dos máximos expoñentes do expresionismo e porque reflexa intensamente o desacougo. Esta palabra galega ten abondos matices que encadran na explicación da situación psíquica expresada neste cadro que co título de "Berro" pintara Munch en 1893. El mesmo describiu deste xeito a experiencia que o levou a pintar esta obra: "Eu camiñaba con dous amigos pola estrada, entón chegou o solpor; de súpero, o ceo tornouse vermello como o sangue. Detívenme, apoieime no valado, indiciblemente canso. Lapas de lume e sangue extendíanse sobre o fiordo negro azulado. Os meus amigos seguiron camiñando, mentres eu ficaba atrás tremendo co medo, e sentín o berro enorme, infinito, da natureza".

Anne Frank Huis

2006-12-10T21:03:00.000+01:00

A casa de Ana Frank Anne Frank Huis é unha mostra máis do que a sociedade civil holandesa achega ao conxunto da memoria histórica de Europa, que tan falta está dela. Soubemos ademais da existencia do Diario de Ana Frank en galego, segundo nos din unha fermosa e moi coidada edición do diario que esta nena adolescente escribiu mentres estivo durante dous anos agochada dos nazis nunha casa da capital dos países baixos. Sabemos que a súa historia rematou na morte pero non pereceu en nós a idea e maila necesidade de seguir loitando, día a día, recuncho por recuncho, contra todas aquelas formas políticas que tentan facernos crer que hai "persoas máis persoas ca outras" polo feito de seren de raza, relixión ou calquera outra caracterización humana diferente. Despois de saber que o castiñeiro físico que Ana Frank vía dende a fiestra do seu agochadoiro, fonte de vida e alegría para ela naqueles momentos escuros e tristes, tamén pereceu podemos agora colocar a nosa folla no castiñeiro virtual dende o web do museo. E despois disto deberemos seguir ao axexo porque o fascismo pode abrollar en calquera lugar e momento da historia humana, seguramente nos máis inesperados.

2006-11-21T23:44:00.000+01:00

Galiza é única

Intelixente xeito de amosar Galiza en España poñendo a identidade en valor. Parabéns á consallería. Recollo as palabras que se din no video: luscofusco, ribeira, badalada, carballeira, morriña. Por certo que o outro día descubrimos que carballo é unha palabra de orixe celta que neste caso fica galeguizada co sufixo -eira: carballeira. O mestre Méndez Ferrín di que falamos o romance latino con máis presenza de léxico celta. Palabras únicas, como di no anuncio. Outra razón para pensar que o galego é o meirande dos nosos tesouros colectivos.